އަޚުލާޤީ ފޭރާން ވީދިއްޖެ: މިއީ ބަސްބުނުމުގެ މިނިވަންކަން ހެއްޔެވެ؟

މުޖުތަމަޢުގައި ފާހިޝް އަމަލުތައް އާންމުވެ، ލަދުވެތިކަން ކުޑަވުމުގެ ނުރައްކާ ދަރިންނާ ހަމައަށް

މުޖުތަމަޢުގެ އަޚުލާޤީ ފޭރާން ހަލާކުކުރުމަކީ، ލަދުހުތުރު ވާހަކަދެއްކުމަކީ އަދި މީހުންގެ އަބުރަށް އެރުމަކީ ބަސްބުނުމުގެ މިނިވަންކަން ހެއްޔެވެ؟ މިއީ މިއަދު ދިވެހި މުޖުތަމަޢާމެދު ފުންކޮށް ވިސްނާލަންޖެހިފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސުވާލެވެ. މީގެ ވިހިވަރަކަށް އަހަރު ކުރިން ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި އޮތް ލަދުވެތިކަމާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް ކުރާ އިޙުތިރާމް މިއަދު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ގެއްލިފައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން މުޖުތަމަޢުގެ ތެރޭގައި އާންމުވެގެންވާ ފާހިޝް އަމަލުތައް ގިނަވެ، ބޮޑުވަމުން އަންނަ ޖީލުތަކުގެ އަޚުލާޤު ގޯސްވެ، ނުބައި ފާހިޝް އަމަލުތައް ކުރުން ގިނަވެގެންދެއެވެ. އެންމެ ހިތާމަހުރި ކަމަކީ، މިއީ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ނޫން ކަމަށާއި، މިއީ ހަމަ 'ނޯމަލް' އާދައިގެ ކަންކަމަށް ވެގެން ދިޔުމެވެ. ގޯސް ކަންކަން ގޯހެއްގެ ގޮތުގައި ނުދެކި، އެއީ ޒަމާނީ ކުރިއެރުން ކަމުގައި ދެކޭ މީހުން ގިނަވެއްޖެއެވެ. ބަސްބުނުމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ނިވަލުގައި ތިބެ، މީހުންގެ އަބުރު ކަތިލުމާއި، ހަޑިހުތުރު ބަސްތަކުން މުޢާމަލާތްކުރުން މިއަދު ވަނީ އާދައަކަށް ވެފައެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ފަރުދީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ މުޅި ޤައުމުގެ އިސްލާމީ ވަންތަކަމާއި އިޖުތިމާޢީ ފޭރާން ވީދިގެންދާކަމުގެ ސާފު ހެއްކެކެވެ.

މީޑިއާއާއި ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ނުފޫޒު
މީގެ ކުރިން އެއްޖިންސުން ގުޅުން ހިންގުން ފަދަ ކަންކަން މުޅި މުޖުތަމަޢު ތެރޭގައާއި ޚަބަރުތަކުގައްޔާއި ނޫސްތަކުގެ ފަލަ ސުރުޚީތަކުގައި ލިޔެ ހެދުމުގެ ނަތީޖާއަކީ މިއަދު އެކަމުގައި ހުރި ނުބައިކަން ނުވިސްނި އާދައިގެ ކަމަކަށް ވުމެވެ. ޒިނޭކުރުމާއި އެހެނިހެން ނުބައި ފާހިޝް އަމަލުތަކުގެ ވާހަކައާއި ކައިވެނިން ބޭރުން ދަރިން ހޯދުމާއި، މިކަންކަމަކީ ސެކިއުލަރ ވިސްނުން ފަތުރަން މަސައްކަތްކުރާ މީހުން އާންމުކުރަން ބޭނުންވާ ކަންކަމެވެ. އެމީހުންގެ އަމާޒަކީ ދިވެހިންގެ ހިތްތަކުގައި ފާފަތަކާމެދު އޮންނަ ބިރުވެރިކަން ކަނޑުވާލައި، އެއީ އިންސާނީ ޠަބީޢަތުގައި ހިމެނޭ އާދައިގެ ކަންކަން ކަމުގައި ދައްކުވައިދިނުމެވެ.

2024 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގައި ހެދި ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ދިވެހި ޒުވާނުން ދުވާލަކު 1 ގަޑިއިރާއި 4 ގަޑިއިރާއި ދެމެދު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ހޭދަކުރާއިރު، މީގެ ސަބަބުން އެމީހުންގެ އިޖުތިމާޢީ ގުޅުންތަކަށާއި ވިސްނުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ޓިކްޓޮކް ފަދަ ޕްލެޓްފޯމްތަކުގެ ސަބަބުން ޒުވާނުންގެ އަޚުލާޤަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރު ބޮޑުކަން އެ ދިރާސާއިން ވަނީ ހާމަވެފައެވެ. ޔުނިސެފުން 2025 ވަނަ އަހަރު އާންމުކުރި ސަރވޭއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ޒުވާނުންގެ 31 އިންސައްތަ ކުދިން ގޯސް އާދަތަކަށް ހުށަހެޅޭ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ސޯޝަލް މީޑިއާއެވެ. އަދި 63 އިންސައްތަ ކުދިން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި މީޑިއާއާއި އިންފްލުއެންސަރުންގެ ސަބަބުން ގޯސް އާދަތަކަކީ މޮޅުކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދައްކުވައިދެއެވެ.

މީޑިއާގެ ތެރެއިން މިފަދަ ކަންކަން އާންމުކޮށް، މީހުންގެ ޒާތީ ދިރިއުޅުމުގެ ވާހަކަތައް ފާޅުގައި ދެއްކުމަކީ މުޖުތަމަޢު ފަސާދަވުމަށް ހުޅުވޭ ދޮރެކެވެ. މީހެއްގެ ފާފައެއް ފަޅާއެރުމުން، އެކަން ސިއްރުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އެ ވާހަކަ ފަތުރައި، މީސްމީޑިއާގައި ވައިރަލް ކުރުމަކީ މިއަދު އާންމު ކަމެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ފާފަތަކަށް އަރައިގަތުމަށް މީހުންގެ ހިތްތަކުގައި އޮންނަ ޖެހިލުންވުން ކުޑަވެ، އެއީ އެންމެންވެސް ކުރާ ކަމެއްކަމުގެ ނުބައި ތަޞައްވުރު އުފެދެއެވެ.

ޒުވާން ޖީލަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރު
މިކަމުގެ ނަތީޖާއަކީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުގެ ތެރެއިން މި ފެންނަ ލަދެއް ނެތް ކުދިންނާއި ބޮޑެތި މީހުންނެވެ. އެއްވެސް ޖެހިލުމެއް ނެތި ފާފަތަކަށް އަރައިގަންނައިރު، އިސްލާމީ ރިވެތި އަޚުލާޤާއި އުޅުން ހަނދާން ނެތިފައިވާ މިންވަރެވެ. ކުޑަކުދިންނާއި ޒުވާނުން ބޮޑެތިވަމުން އަންނަނީ މިފަދަ ފާހިޝް އަމަލުތަކަކީ މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ބައެއް ކަމުގައި ދެކިގެންނެވެ. ޔުނިސެފްގެ ރިޕޯޓުތަކުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، މައިންބަފައިންގެ އަޅާލުން ކުޑަވުމާއި، ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ނޭދެވޭ ނުފޫޒުގެ ސަބަބުން ކުދިންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށާއި އަޚުލާޤަށް ދަނީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބެމުންނެވެ. ގިނަ ކުދިންނަށް މިއަދު ރޯލް މޮޑެލްއަކަށް ވެފައިވަނީ ދީނީ އިލްމުވެރިންނާއި ހެޔޮލަފާ މީހުންގެ ބަދަލުގައި، އިންޓަނެޓުން ފެންނަ މަޝްހޫރު ތަރިންނާއި އިންޕުލުއެންޒަރުން ނެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި އަންގަވާފައިވާ ރިވެތި އަޚުލާޤާއި، ލަދުވެތިކަމަކީ އީމާންކަމުގެ ބައެއްކަން މިއަދުގެ ޖީލަށް ވަނީ އޮޅިފައެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި ލަދުވެތިކަމަކީ އީމާންކަމުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު މަގުމަތިންނާއި، ކެފޭތަކުންނާއި، ސްކޫލް މާޙައުލުންވެސް ފެންނަމުންދަނީ މި ލަދުވެތިކަން ނެތިދާ މަންޒަރެވެ. ބޮޑެތި މީހުންނަށް އިޙުތިރާމް ކުރުމާއި، މުދައްރިސުންނަށް ކިޔަމަންތެރިވުން ފަދަ ރިވެތި ސިފަތައް ދަނީ ނެތެމުންނެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ޒުވާނުންގެ މެދުގައި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމާއި، ވޭޕްކުރުން ފަދަ ކަންކަން އާންމުވެފައިވާއިރު، މިއީ ހަމައެކަނި ޞިއްޙީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ އަޚުލާޤީ ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހު ސަރުކާރުން ވޭޕް މަނާކުރުމަށް އެޅި ފިޔަވަޅަކީ މިފަދަ ކަންކަން ހުއްޓުވުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް ނަމަވެސް، ހަމައެކަނި ޤާނޫނަކުން މީހުންގެ އަޚުލާޤު ބަދަލެއް ނުކުރެވެއެވެ. މިފަދަ ކަންކަމަށް އަރައިގަންނަ ކުދިންނަށް އެކަންކަމުގެ ނުބައިކަން ނުވިސްނެނީ، މުޖުތަމަޢުގެ ތެރެއިން އެކަންކަން 'ނޯމަލައިޒް' ކޮށްފައިވާތީއެވެ.

މިނިވަންކަމާއި އަޚުލާޤީ ޒިންމާ
ބަސްބުނުމުގެ މިނިވަންކަމަކީ ކޮންމެ މީހަކު ބޭނުންހާ އެއްޗެއް ކިޔުމަށް އޮންނަ ހުއްދައެއް ނޫނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 27 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުން، ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ލިބިގެންވަނީ އިސްލާމްދީނުގެ އަސްލަކާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ. ނަމަވެސް، މިއަދު ފެންނަމުންދަނީ މިނިވަންކަމުގެ ނަމުގައި މީހުންގެ އަބުރަށް އަރައިގަނެ، މުޖުތަމަޢުގެ އިޖުތިމާޢީ މިންގަނޑުތައް މުގުރާލާ މަންޒަރެވެ. ބައިނަލްއަޤުވާމީ އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ މިންގަނޑުތަކުގައިވެސް، އަނެކާގެ އަބުރާއި ކަރާމާތަށް އުނިކަން އަންނަ ގޮތަށް ވާހަކަދެއްކުމަކީ މިނިވަންކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެއް ނޫނެވެ.

މިނިވަންކަމާއެކު އަންނަ އަޚުލާޤީ ޒިންމާ ނުނަގައި، ފާހިޝް އަމަލުތައް ދިފާޢުކުރުމަށް މިނިވަންކަން ބޭނުންކުރުމަކީ މުޖުތަމަޢު ހަލާކުގެ ތެރެއަށް ވައްޓާލާ ކަމެކެވެ. މީހަކު ކުރާ ނުބައި ކަމަކަށް ފާޑުކިޔުމުގެ ބަދަލުގައި، އެކަން ކުރި މީހާގެ ޒާތަށް ހަމަލާދީ، އޭނާގެ މުޅި ދިރިއުޅުން ހަލާކުކޮށްލުމަކީ އިސްލާމީ އުސޫލެއް ނޫނެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، މުޖުތަމަޢުގައި ހިނގާ ފާހިޝް ކަންކަމަށް ހިތްވަރުދީ، އެއީ އިންސާނީ ޙައްޤެއް ކަމުގައި ވަކާލާތުކުރުމަކީ ސެކިއުލަރ ފިކުރުގެ ބައެކެވެ. މިއީ ދިވެހި މުޖުތަމަޢުގެ ދީނީ އަދި ސަގާފީ ބިންގާ ރޫޅާލުމަށް ދެވޭ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ހަމަލާއެކެވެ. މިނިވަންކަމުގެ އިންތައް ކަނޑައަޅައި، އެ އިންތަކުގެ ތެރޭގައި އުޅެން ދަސްކުރުމަކީ ތަހުޒީބީ މުޖުތަމަޢުތަކުގެ ސިފައެކެވެ.

އިސްލާމީ ރިވެތި އުސޫލުތަކަށް ރުޖޫޢަވުން
މި ނުރައްކާތެރި މިސްރާބުން މުޖުތަމަޢު ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި، އެންމެން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުން މިއަދު ވަނީ މަޖުބޫރުވެފައެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ރިވެތި އަޚުލާޤު ދަރިންނަށް ދަސްކޮށްދީ، އިސްލާމީ އުސޫލުތަކަށް ރުޖޫޢަވުމަކީ ހަމައެކަނި އޮތް ހައްލެވެ. މީޑިއާތަކުންނާއި މުއައްސަސާތަކުން ޒިންމާދާރުކަމާއެކު މަސައްކަތްކޮށް، ފާހިޝް އަމަލުތައް ޕްރޮމޯޓުކުރުން ހުއްޓުވަން ޖެހެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ތަޢުލީމީ މަންހަޖުގެ ތެރެއިން ކުދިންނަށް އަޚުލާޤީ ފިލާވަޅުތައް އުނގަންނައިދީ، ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ނުރައްކާތަކުން ރައްކާތެރިވާނެ ގޮތްތައް ކިޔައިދޭން ޖެހެއެވެ.

އަންނަން އޮތް ޖީލުތައް ސަލާމަތްކުރެވޭނީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން އަޅާ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. ކޮންމެ މީހަކުވެސް ފަރުދީ ޒިންމާ ނަގައި، ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފްސާއި އާއިލާ މި ނުބައި އޮއިވަރުން ސަލާމަތްކުރަން އެބަޖެހެއެވެ. މިކަމުގައި ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގައި ފަސްޖެހިއްޖެނަމަ، ދެން އަންނަ ޖީލަކީ އިސްލާމީ ވަންތަކަމެއް، އަދި ދިވެހިވަންތަކަމެއް ނެތް ބަޔަކަށް ވުމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ.