ރާމާމަކުނުގެ އައު ބާވަތެއް ހޯދައިފި

ޑިމޮކްރެޓިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ކޮންގޯ (ޑީ.އާރު.ސީ) ގެ ބޯ ޖަންގަލިތަކުން ސައިންސްވެރިން މުޅިން އައު ރާމާމަކުނު ބާވަތެއް ހޯދައިފިއެވެ. މިއީ ފާއިތުވި 75 އަހަރު ތެރޭގައި އެފްރިކާއިން ފެނުނު ރާމާމަކުނުގެ ފަސްވަނަ އައު ބާވަތަށް ވާއިރު، މިއީ ޒަމާނީ ޕްރައިމޭޓް ސައިންސްގެ ދާއިރާގައި ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ފަދަ މުހިންމު ހޯދުމެކެވެ.

ސައިންސްވެރިން މި މަކުނަށް ދީފައިވާ ނަމަކީ "ކޮލޯބަސް ކޮންގޯއެންސިސް"އެވެ. ނަމަވެސް އެ ސަރަހައްދުގެ މީހުން މިސޮރަށް ކިޔަނީ "ލިކްވެލީ" އެވެ. ގައިގެ ބޮޑުބައި ކަޅުކޮށް ހުންނަ މި މަކުނުގެ މޫނުކައިރީގައި ރީތި އޮރެންޖު ކުލައެއް ހުންނައިރު، މީގެ ނިގޫ ދިގުވެފައި ކެހެރިތައް ވަރަށް އޮމާނެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 15 ޕައުންޑް ބަރުދަން ހުންނަ މި މަކުނަކީ އޭގެ އާއިލާގެ އެހެން ބާވަތްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ކުޑަ، އަދި ބޮޑު ކަންފަތަކާއި ނިގޫ ކައިރީގައި ހުންނަ ފަނޑު ނިޝާންތަކުގެ ސަބަބުން ފަސޭހައިން ވަކިކުރެވޭ ބާވަތެކެވެ.

މި ބާވަތް ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުނީ 2008 ވަނަ އަހަރު ކޮންގޯ ބޭސިންގެ ދުރު ހިސާބަކުން ނެގި ފުސް ފޮޓޯއަކުންނެވެ. އޭގެ ދިހަ އަހަރު ފަހުން ސައިންސްވެރިންނަށް މި ސޫތްޕުގެ ސާފު ފޮޓޯއެއް ލިބުމާއެކު، ޖެނެޓިކް ޓެސްޓުތަކާއި ކަށީގެ އޮނިގަނޑު ދިރާސާކޮށްގެން މިއީ އައު ބާވަތެއްކަން ވަނީ ކަށަވަރުކޮށްފައެވެ. "ޕްލޮސް ވަން"  ޖާނަލްގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ މި ދިރާސާގައި ފްލޮރިޑާ އެޓްލާންޓިކް ޔުނިވަރސިޓީއާއި ޔޭލް ޔުނިވަރސިޓީ ފަދަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިދާރާތަކުގެ ސައިންސްވެރިން ބައިވެރިވިއެވެ.

ފްލޮރިޑާ އެޓްލާންޓިކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ޕީ.އެޗް.ޑީ ދަރިވަރު ޖޫނިއާ އަމްބޯކޯ ބުނިގޮތުގައި، މިއީ އޭނާގެ ވަޒަން ކަމަށްވާ ކޮންގޯގެ ނަމުން ނަންދެވުނު ފުރަތަމަ ރާމާމަކުނު ބާވަތަށް ވުން އެކަށީގެންވެއެވެ. އަދި މިއީ އެ ޤައުމުގެ ދިރުންތަކުގެ މުއްސަނދިކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމެއް ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ.

ޖެނެޓިކް ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި މި މަކުނާ އެންމެ ގާތްކުރާ ބާވަތް ދިރިއުޅެނީ 1,200 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައެވެ. އަދި މި ދެ ބާވަތް ވަކިވެފައިވަނީ މީގެ 4 ނުވަތަ 5 މިލިއަން އަހަރު ކުރިންނެވެ.

ސައިންސްވެރިން އިންޒާރު ދޭގޮތުގައި މި ބާވަތަކީ މިހާރުވެސް ނެތިދިއުމުގެ ބިރު އޮތް ބާވަތެކެވެ. 2018 އާއި 2022 އާ ދެމެދު މި ބާވަތުގެ ފެނިފައިވަނީ އެންމެ 114 ފަހަރު ކަމަށްވާއިރު، މީގެ އާބާދީ އުޅެނީ އެންމެ 1,700 އަކަކިލޯމީޓަރުގެ ކުޑަ ސަރަހައްދެއްގައެވެ. ޝިކާރުކުރުމާއި ދިރިއުޅޭ މާހައުލު ހަލާކުވަމުންދިއުމުގެ ސަބަބުން، މި ބާވަތަކީ "އެންޑޭންޖަރޑް" ނުވަތަ ނެތިދިއުމުގެ ބިރު އޮތް އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުމަށް ސައިންސްވެރިން ވަނީ ލަފާދީފައެވެ.