ހޫނުގަދަވުމާއެކު ކަރަންޓު ބޭނުންކުރާ މިންވަރު އިންތިހާއަށް

މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއިއެކު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކަށް، ވަކިން ހާއްސަކޮށް މާލެ ސަރަހައްދަށް މި ދުވަސްވަރު ކުރިމަތިވެފައިވާ އާދަޔާ ހިލާފު ގަދަ ހޫނަކީ ހަމައެކަނި އާންމު ދިރިއުޅުމަށް ކުރިމަތިވާ އުނދަގޫތަކެއް ނޫނެވެ. މިއީ ސައިންޓިފިކް ގޮތުން ބަލާއިރު ނުހަނު ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ، އަދި އިގްތިސާދީ ގޮތުން ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވާ މައްސަލައެކެވެ.

ފިނިހޫނުމިނަށް އައި ބަދަލާއި ހީޓް އިންޑެކްސް

މޫސުމާ ބެހޭ ގައުމީ އިދާރާ (މެޓް) ގެ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ވެސް މާޗު މަހުން ފެށިގެން އޭޕްރީލް މަހުގެ ނިޔަލަކީ ރާއްޖެއަށް އެންމެ ހޫނުގަދަވާ ދުވަސްވަރެވެ. ނަމަވެސް، މި އަހަރުގެ ފިނިހޫނުމިން ހުރީ އާންމު މިންގަނޑަށް ވުރެ މަތީގައެވެ. ރާއްޖޭގެ މޫސުން އާންމުކޮށް 25 އާއި 32 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސްއާ ދެމެދު ހުރި ނަމަވެސް، މި ދުވަސްވަރު ދުވާލުގެ އެންމެ މަތީ ހޫނުމިން 34 ޑިގްރީއަށް އުފުލެއެވެ.

މިކަމުގައި އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކަލެއް އޮތީ "ހީޓް އިންޑެކްސް" ނުވަތަ ހަށިގަނޑަށް އިހުސާސުކުރެވޭ ހޫނުމިން މަތިވުމުގައެވެ. ވައިގެ ތެތްކަން މަތިވުމުގެ ސަބަބުން، ހަށިގަނޑުން ދާހިއްލުމުގެ ޒަރީއާއިން ފިނިކޮށްދޭ މިންވަރު މަދުވެ، ހަގީގަތުގައި ހޫނުމިން ހުރީ 40 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސްއަށް ވުރެ މަތީގައި ކަމަށް އިހުސާސު ކުރެވެއެވެ. 

މެޓް އޮފީހުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، މިއަހަރު ވާރޭވެހޭ މިންވަރު މަދުވުމުގެ އިތުރުން، ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑުގެ ހޫނުމިން ވެސް ވަނީ 30 ޑިގްރީއަށް އުފުލިފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުތަކުގައި ވެސް ފިނިނުވެ، ނިދުމަށް އުނދަގޫވެ، ހޫނުގެ އަސަރު މެދުކެނޑުމެއްނެތި ހަށިގަނޑަށް ކުރެއެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް، މާލެ ފަދަ އާބާދީ ބޮޑު، ކޮންކްރީޓް އިމާރާތްތައް ގިނަ ރަށްރަށުގައި ހޫނު ހިފަހައްޓާ މިންވަރު އިތުރުވުމަކީ މި މައްސަލައިގެ ނުރައްކާ އެތައް ގުނައެއް ބޮޑުވެގެންދާ ސަބަބެކެވެ.

ކަރަންޓު ބޭނުންކުރާ މިންވަރު އިންތިހާއަށް އުފުލުން

ހޫނުމިން މައްޗަށް ދިއުމާއެކު، ފިނިކުރުމަށްޓަކައި ކަރަންޓު ބޭނުންކުރާ މިންވަރު އިންތިހާއަށް އުފުލިފައިވާކަން ސްޓެލްކޯގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ހާމަވެއެވެ. މި މަހުގެ 19 ވަނަ ދުވަހު ކަރަންޓުގެ ޑިމާންޑް 120,705 ކިލޯވޮޓަށް އަރާފައިވާއިރު، 20 ވަނަ ދުވަހު މި އަދަދު ވަނީ 122,127 ކިލޯވޮޓަށް އުފުލިފައެވެ.

އިއްޔެގެ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، ހެނދުނު 10:00 ގައި އިހުސާސްކުރެވޭ ހޫނުމިން 34.7 ޑިގްރީގައި ހުރިއިރު ކަރަންޓުގެ ޑިމާންޑް ހުރީ 105,577 ކިލޯވޮޓްގައެވެ. ނަމަވެސް، ހަވީރު 4:00 ގައި ޑިމާންޑް 116,316 ކިލޯވޮޓަށް އުފުލި، ރޭގަނޑު 9:00 ގައި އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ގޭގައި އުޅޭ ވަގުތު މި އަދަދު ވަނީ 120,843 ކިލޯވޮޓަށް އަރާފައެވެ. މިއިން އެނގެނީ ހޫނުމިން މަތިވުމާ ކަރަންޓު ބޭނުންކުރާ މިންވަރާ ސީދާ ގުޅުމެއް އޮތް ކަމެވެ.

ސިއްހީ ނުރައްކާތަކާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް

ގަދަ ހޫނުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުން ފެންމަދުވުމާއި، ވަރުބަލިވުމާއި، ބޯއެނބުރުން ފަދަ ސިއްހީ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެއެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް ކުޑަކުދިންނާއި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް މިކަމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑެވެ. މިކަމުން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި ކަރު ނުހިިއްކި ނަމަވެސް ގިނައިން ފެންބުއިމާއި، މެންދުރު 12 އިން ހަވީރު 3 އަށް ބޭރުގައި އުޅުން މަދުކުރުމާއި، ލުއި ކޮޓަން ހެދުން ބޭނުންކުރުން މުހިންމެވެ. ގޭތެރޭގެ ފިނިހޫނުމިން ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ދުވާލު ގަޑީގައި ދޮރުފޮތިތައް ދަމާފައި ބެހެއްޓުމަކީ ވެސް ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ.

ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތާއި ކުރިމަގު

މި ނުރައްކާތެރި ހާލަތާ ގުޅިގެން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވަނީ މޫސުމީ ބަދަލުތަކަށް ހޭނުމަކީ ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ސަލާމަތަށްޓަކައި މަޖުބޫރު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. ޖައްވަށް ވިހަ ގޭސް ބޭރުކުރުމުގައި ރާއްޖޭގެ ހިއްސާ ކުޑަނަމަވެސް، އެހެން ގައުމުތަކުން ވިހަ ގޭސް ޖައްވަށް ބޭރުކުރުމުން އޭގެ އެންމެ ބޮޑު ތަކުލީފު އުފުލަނީ ދިވެހިންނެވެ.

މިކަމަށް އޮތް ހައްލެއްގެ ގޮތުން ސަރުކާރުން މިހާރު އިސްކަންދެމުންދަނީ އިއާދަކުރަނިވި ހަކަތަ، ހާއްސަކޮށް އިރުގެ ހަކަތަ ބޭނުންކުރާ މިންވަރު ފުޅާކުރުމަށެވެ. އަދި އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކަކީ ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި މަޝްރޫއުތަކަކަށް ހެދުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދެއެވެ. ސައިންވެރިން ދެއްވާ އިންޒާރުތަކުންނާއި، ވާހަކަ ތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، މިހާރުން މިހާރަށް ފިޔަވަޅު ނާޅައިފިނަމަ 2050 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށްދާއިރު ރާއްޖޭގެ ބޮޑު ބަޔަކީ ދިރިއުޅުމަށް ނުރައްކާތެރި ތަންތަނަށް ވުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތެވެ. އެހެންކަމުން، މިއީ ހަމައެކަނި ތިމާވެށީގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދެމިއޮތުމާ ސީދާ ގުޅިފައިވާ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ.

ހޫނު މޫސުމުގައި ކަރަންޓު ބިލު އާދަޔާޚިލާފަށް ބޮޑުވަނީ، ބޭރުގެ ހޫނުމިން މަތިވުމުގެ ސަބަބުން ގޭތެރެ ފިނިކުރުމަށް ބޭނުންވާ ހަކަތަ އިތުރުވާތީއެވެ. ރާއްޖޭގެ ހޫނުމިން 33 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސްއަށްވުރެ މައްޗަށް ގޮސް، ވައިގެ ތެތްކަން  އިތުރުވުމުން، ގޭތެރެ ފިނިކޮށް ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި އެއަރކޮންޑިޝަނަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތް ވަރަށް ބޮޑަށް ބުރަވެއެވެ. މިގޮތަށް ބޭރުގެ ހޫނުމިން މަތިވާ ވަރަކަށް، ކަނޑައެޅިފައިވާ ފިނިމިނެއްގައި ގޭތެރެ ހިފެހެއްޓުމަށް ކޫލިންގ ސިސްޓަމްތަކުން ގިނަ ހަކަތަ ބޭނުންކުރެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އޭސީން ވައި ފިނިކުރުމުގެ އިތުރުން ވައިގެ ތެތްކަންވެސް ބޭރުކުރަން ޖެހޭތީ، ކަރަންޓު ހޭދަވާ މިންވަރު އިތުރަށް މަތިވެގެންދެއެވެ.

މި ދުވަސްވަރު ކަރަންޓު ބިލު ބޮޑުވާ އަނެއް ސަބަބަކީ އޭސީ މެދުނުކެނޑި މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހުމެވެ. ފިނި ދުވަސްވަރު އޭސީގެ ކޮމްޕްރެސަރަށް މަޑުޖެހުމެއް ލިބުނު ނަމަވެސް، ހޫނުގަދަ ދުވަސްވަރު، ޚާއްޞަކޮށް ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުތަކުގައިވެސް ހޫނުމިން މަތިކޮށް ހުރުމުން، އޭސީ ހިނގާ ވަގުތު އިތުރުވެއެވެ. ހަމައެހެންމެ، ރާއްޖޭގެ އިމާރާތްތަކުގެ ފާރުތަކަކީ ދުވާލުގެ ހޫނު އަވީގެ ސަބަބުން ހޫނު ހިފަހައްޓާ ތަންތަނަށް ވުމާއެކު، ރޭގަނޑު އެ ހޫނު ގޭތެރެއަށް ދޫކުރަމުންދާތީ ފިނިކުރާ ނިޒާމުތަކަށް ކުރާ ބާރު ބޮޑުވެ، ކަރަންޓު ބޭނުންކުރާ މިންވަރު އިންތިހާއަށް އިތުރުވެއެވެ.

ކަރަންޓު ބިލު ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ބުއްދިވެރި ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުން މުހިންމެވެ. އެގޮތުން، ގޭތެރެއަށް ހޫނު ވަނުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ކުޑަދޮރުތަކުގައި ފަރުދާ ދެމުމާއި، ހޫނު ފިލްޓަރުކުރާ ފަދަ  ތަކެތި ބޭނުން ކުރުން، މީ ކުރެވިދާނެ ކަންކަމެވެ. އަދި އޭސީގެ ފިނިމިން މާ މަތިނުކޮށް، 24 އާއި 26 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސްއާ ދެމެދު ބެހެއްޓުމާއި، ފަންކާ ބޭނުންކޮށްގެން ވައި ދައުރުކުރުވުމަކީ އޭސީއަށް ކުރާ ބާރު ކުޑަކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ. ޚުލާޞާކޮށް ބުނާނަމަ، ބޭރުގެ ހޫނުމިން މަތިވުމަކީ އޭސީ މަސައްކަތްކުރާ މިންވަރު އިތުރުކުރުވާ ސަބަބެއް ނަމަވެސް، ރަނގަޅު އާދަތަކަށް ބަދަލުވުމުން ކަރަންޓު ޚަރަދު ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަކުރެވޭނެއެވެ.

މިއީ އާދައިގެ މޫސުމީ ބަދަލެއް ނޫން

މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިހުސާސުވަމުންދާ އާދަޔާ ހިލަފު ހޫނުމިނަކީ ހަމައެކަނި އާދައިގެ މޫސުމީ ބަދަލެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޅި ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތިވަމުންދާ މޫސުމީ ކާރިސާގެ ބިރުވެރި ރަނގަބީލެކެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވާ ފަދައިން، މި ބަދަލުތަކަށް ހޭނުމަކީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިހުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތެކެވެ.

 ހޫނުގަދަ ދުވަސްތައް ގިނަވެ، ވާރޭ މަދުވުމަކީ ކުރިމަގުގައި އަދި މިއަށްވުރެ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިދާނެ ކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ. އެހެންކަމުން، އަމިއްލަ ސިއްހަތަށް ސަމާލުކަން ދިނުމާއެކު، ތިމާވެއްޓަށް އަންނަ މިފަދަ ބަދަލުތަކަށް ހޭލުންތެރިވެ، ދުރާލާ ތައްޔާރުވުމަކީ މިއަދު ކޮންމެ ދިވެއްސަކުވެސް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެކެވެ.