އިސްލާމްދީނުގައި ގަލަމަށާއި ލިޔުންތެރިންނަށް ދެވިފައިވަނީ މަތިވެރި ޝަރަފެއް

ކޮންމެ ޙަޟާރަތެއްގެވެސް ދެމިއޮތުމުގެ އަސްލަކީ އެ ބައެއްގެ ލިޔުންތެރިންނެވެ. ޒަމާންތަކާއެކު ރަސްކަންތައް އުވި، ބިނާވެށިތައް ފަނާވެދިޔަ ކަމުގައި ވިޔަސް، ލިޔެވިފައިވާ ބަސްތަކަކީ ޖީލުތަކަށް ދެމިގެންދާނެ މުއްސަނދި ތަރިކައެކެވެ. އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ލިޔުންތެރިކަމަކީ ހަމައެކަނި ފަންނެއް ނުވަތަ އާމްދަނީ ހޯދަން ކުރާ މަސައްކަތެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެއީ އިންސާނާގެ ކޮނޑުގައި އެޅިފައިވާ މަތިވެރި އަމާނާތެކެވެ.

ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ އަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ބާވައިލެއްވި ވަޙީގެ ބަސްފުޅުތަކަކީ މުޅި އިންސާނިއްޔަތުގެ މިޞްރާބު ބަދަލުކޮށްލި ނޫރެކެވެ. މާތް ﷲ އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރެއްވި އަމުރުފުޅަކީ

 "ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އިސްމުފުޅުން ކަލޭގެފާނު ކިޔަވައިވިދާޅުވާށެވެ!" (އަލްޢަލަޤް: 1) މިއެވެ.

އިލާހީ މި ފުރަތަމަ އިރުޝާދުތަކަކީ ދުނިޔަވީ މުދަލާއި ބާރުވެރިކަމުގެ ވާހަކަތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޢިލްމު އުނގެނުމާއި، ކިޔެވުމާއި، ގަލަމުގެ ބޭނުން ހިފުމުގެ މުހިންމުކަން އަންގައިދޭ ފިލާވަޅެކެވެ. މިއީ އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު މި ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ކޮންމެ ލިޔުންތެރިއެއްގެ މަޤާމާއި ޒިންމާގެ މަތިވެރިކަން ހާމަކޮށްދޭ އަލިގަދަ ހެކިތަކެކެވެ.

ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މާތް ﷲ، އިރާއި ހަނދާއި ތަރިތަކުގެ އިތުރުން ވަގުތު ގަންދީ ހުވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ގަލަން ގަންދީ ކުރައްވާފައިވާ މަތިވެރި ހުވާ ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. އެކަލާނގެ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.

ޤަލަމާއި (އެ ޤަލަމުން) އެއުރެން ލިޔާ ތަކެތި ގަންދެއްވައި ވަޙީ ކުރައްވަމެވެ.(އަލްޤަލަމް: 1).

ކަމެއް ގަންދީ އިލާހީ ހުވާފުޅެއް ކުރެއްވުމަކީ، އެކަމެއްގެ މުހިންމުކަމާއި މަތިވެރިކަން އިންތިހާއަށް ބޮޑުކަން އަންގައިދޭ ކަމެކެވެ. ގަލަމަށް މިފަދަ މަތިވެރި ޝަރަފެއް ލިބިގެންވަނީ، އޭގެ ޒަރީޢާއިން ޙަޤީޤަތްތައް ރައްކާތެރިކުރެވި، ޢިލްމު ފެތުރި، އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ހިދާޔަތުގެ މަގު ދައްކައިދޭތީއެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާ އަބަދުވެސް ހަނދާނުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ކަމަކީ، އޭނާ ލިޔާ ކޮންމެ ބަހަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ބޮޑު ބުރަދަނެއް އެކުލެވިގެންވާ އެއްޗެއް ކަމެވެ. ކޮންމެ ޖުމްލައަކީ އިންސާނުންނަށް ސީދާ މަގު ދައްކައިދޭ ނޫރަކަށް ނުވަތަ މަގުފުރައްދާފާނެ ކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ. އަދި އެއީ ހިތްތަކުގެ މެދުގައި ލޯބި އާލާކުރާ ނުވަތަ ބައިބައިވުން އުފައްދާ ހަތިޔާރަކަށްވެސް ވެދާނެއެވެ.

އިސްލާމްދީން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އުނގަންނައިދެނީ ބަސްތަކަކީ އާދައިގެ ކަމެއް ނޫން ކަމެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.

(ކުރާ ޢަމަލުތައް) ބަލަހައްޓަވަން އޭނާގެ ކައިރީގައި ޙާޟިރުވެ މަލާއިކަތަކުނެތި، އެނާޔަކަށް އެއްވެސް ބަހެއް ނުބުނެވެތެވެ. (ޤާފް: 18).

ލިޔުންތެރިއެއްގެ މަޤްޞަދަކަށް ވާންޖެހޭނީ:

• އޮޅުވާލުމެއް ނެތް ތެދު ޙަޤީޤަތް ލިޔުން.
  
• ބިރުވެރިކަމެއް ނެތި ޢަދުލުވެރިކަން ދިފާޢުކުރުން.
  
• ފައިދާހުރި ޢިލްމު ފެތުރުން.
  
• މާޔޫސްކަމުގެ ބަދަލުގައި އުންމީދު އާލާކުރުން.
  
• ޙިކުމަތްތެރިކަމާއެކު ބާޠިލު ކަންކަން އިޞްލާޙުކުރުން.
  
• މަޝްހޫރުކަމަށްވުރެ ބޮޑަށް، ﷲގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ހޯދުމަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ލިޔުން.

އޭ އީމާން ވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ކަނޑައެޅި އެނގިގެންވާ މުއްދަތަކަށް، ތިޔަބައިމީހުން ދަރަންޏެއްގެ މުޢާމަލާތެއް ކޮށްފިނަމަ، ފަހެ، އެ ދަރަންޏެއް ތިޔަބައިމީހުން ލިޔާށެވެ! އަދި، ތިޔަބައިމީހުންގެ މެދުގައި ލިޔާ މީހަކު ޢަދުލުވެރި ކަމާއެކު (އުނި އިތުރު ކުރުމެއް ނެތި، އެއުރެން އެއްބަސްވީގޮތަށް، އެ ދަރަނީގެ ލިޔުން) ލިޔާހުށި ކަމެވެ! ލިޔާ މީހަކު (ކިބައިން ލިޔެދިނުމަށް އެދިއްޖެނަމަ) އޭނާއަށް، ﷲ ލިޔަން އުނގަންނައިދެއްވި ފަދައިން ލިޔެދިނުމުން، އޭނާ މަނާވެ ނުގަންނަހުށި ކަމެވެ! ފަހެ، އޭނާ ލިޔާހުށި ކަމެވެ! އަދި، އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ޙައްޤު އޮތް މީހާ (އެބަހީ: ދަރަނިވެރިޔާ ލިޔަންވީ އެއްޗެއް ލިޔާ މީހާއަށް) ކިޔައިދޭހުށިކަމެވެ! އަދި، އޭނާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކަމުގައިވާ ﷲއަށް، އޭނާ ތަޤްވާވެރި ވާހުށިކަމެވެ!

(އަލްބަޤަރާ: 282). 

މިއިން އެނގެނީ ލިޔުމަކީ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ޙިމާޔަތްކޮށް، ޢަދުލުވެރިކަން ދަމަހައްޓައި، ދެބަސްވުންތައް ހުއްޓުވައިދޭ ކަމެއް ކަމެވެ.

އިސްލާމީ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، އިލްމުވެރިން ވަނީ ޤުރުއާނާއި، ޙަދީޘާއި، ތާރީޚާއި، ބޭސްވެރިކަމާއި، ސައިންސް ފަދަ ޢިލްމުތައް ލިޔުމުން ރައްކާތެރިކުރައްވާފައެވެ. އެބޭފުޅުންގެ ގަލަންތައް ނެތްނަމަ، ދުނިޔޭގެ ޢިލްމީ ތަރިކައިގެ ބޮޑުބައެއް ވަނީ ގެއްލިފައެވެ. ކޮންމެ ފައިދާހުރި ފޮތަކީ ނުވަތަ ލިޔުމަކީ އެއިން މީހުންނަށް މަންފާކުރާހާ ހިނދަކު ލިޔުންތެރިޔާއަށް ލިބޭނެ ދެމިގެންދާ ޞަދަޤާތެކެވެ. ތާރީޚު ހަނދާންކުރަނީ ހަމައެކަނި ފަތަޙަވެރިންނެއް ނޫނެވެ. ލިޔުންތެރިންގެ އިލްމީ ފަތަޙަތައް ޤަރުނުތަކަށް ދެމިގެންދެއެވެ. ޞާލިޙު ލިޔުންތެރިއަކީ ބިންތައް ފަތަޙަކުރާ މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާއަކީ ހިތްތަކާއި ބުއްދިތަކަށް އަލިކޮށްދޭ މީހެކެވެ.

ލިޔަން ފެށުމުގެ ކުރިން ކޮންމެ ލިޔުންތެރިއަކު އަމިއްލަ ނަފްސާ ސުވާލުކޮށްލަންޖެހެއެވެ. މިއީ ތެދު ވާހަކައެއް ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ފައިދާހުރި އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ޢަދުލުވެރި ލިޔުމެއް ހެއްޔެވެ؟ އަދި އަހަރެން މަރުވުމަށްފަހު މި ލިޔުން ފެންނަން ހުރުމަކީ އަހަރެންނަށް އޮތް ހިތްހަމަޖެހުމެއް ހެއްޔެވެ ނުވަތަ ހިތާމައެއް ހެއްޔެވެ؟ ކީބޯޑާއި، ގަލަމާއި، ސޯޝަލް މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމްތަކަކީ މި ޒަމާނުގެ ގަލަމެވެ. މިއީ ދޮގާއި، ފިތުނައާއި، ނަފްރަތު ފަތުރާ ވަސީލަތްތަކަކަށް ހަދައިގެން ނުވާނެއެވެ.

އިސްލާމްދީން ލިޔުންތެރިންނަށް ޤަދަރުކުރަނީ އެދީނަކީ ޢިލްމަށް ލޯބިކުރާ ދީނަކަށް ވާތީއެވެ. "ކިޔަވާށޭ" ބުނެ ފެށުނު ފުރަތަމަ އަމުރުފުޅުން ފެށިގެން، ގަލަން ގަންދީ ކުރެއްވި ހުވައާ ހަމައަށް، ޤުރުއާނުން ސާބިތުވަނީ ލިޔުންތެރިކަމަކީ އިންސާނިއްޔާތަށް އޮތް އެންމެ މަތިވެރި މަސްއޫލިއްޔަތު ކަމެވެ. އެންމެ މޮޅު ލިޔުންތެރިއަކީ އޭނާގެ ލިޔުންތައް މަޝްހޫރުވާ މީހާއެއް ނޫނެވެ. އެއީ އޭނާގެ ލިޔުންތަކަކީ ހިދާޔަތުގެ މަގަށް މަގުދައްކައިދޭ އެއްޗަކަށްވެ، އޭނާ މަރުވުމަށްފަހުވެސް އެކަމުގެ ހެޔޮ ދަރުމަ ލިބެމުންދާ މީހާއެވެ.