ގާތުންދޭ މައިންނަށް އިސްލާމްދީން ދޭ މަތިވެރި ގަދަރާއި ރައްކާތެރިކަން

އިސްލާމްދީނަކީ މައިންނަށް ނުހަނު މަތިވެރި ދަރަޖައަކާއި ގަދަރެއް ދެއްވާފައިވާ ދީނެކެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް، ތުއްތު ދަރިފުޅަށް ގާތުން ކިރުދޭ މައިންނަށް ދީނުގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ރައްކާތެރިކަމާއި ހައްގުތަކަކީ މީގެ އެތަކެއް އަހަރު ކުރިން ކީރިތި ގުރުއާނުގައި ވަރަށް ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ކަންކަމެވެ. ގާތުން ކިރުދިނުމަކީ ހަމައެކަނި މަންމަގެ ޒިންމާއެއްގެ ގޮތުގައި ދޫކޮށްލުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއީ މުޅި އާއިލާގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއްގެ ގޮތުގައި އިސްލާމްދީން ބަލައިގަނެއެވެ.

ދުނިޔޭގެ ގާތުންދިނުމުގެ ހަފުތާ  ފާހަގަކުރަމުންދާއިރު، އިސްލާމީ ތައުލީމުތަކުގައި މިކަމަށް ދީފައިވާ އަހައްމިއްޔަތު މިއަދުގެ މުޖުތަމައަށް ނުހަނު ބޭނުންތެރިއެވެ. ގާތުންދޭ މައިންނަށް އެހީތެރިވެ އަޅާލުމަކީ ހަމައެކަނި އިންސާނީ އޯގާތެރިކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދީނީ ގޮތުން ބަލާއިރު އަޅުކަމެއްގެ އިތުރުން، އިޖުތިމާއީ ގޮތުން މުޅި މުޖުތަމައުގެ މައްޗަށް އޮތް ބޮޑު ޒިންމާއެކެވެ.

ގާތުން ކިރުދިނުމަކީ ކުއްޖާގެ ހައްގެއް

ކީރިތި ގުރުއާނުގައި ގާތުން ކިރުދިނުމަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވަނީ އެއީ ކުއްޖާއަށް ލިބިގެންވާ ހައްގެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މާތްﷲ ވަހީކުރައްވާފައިވެއެވެ.

މައިން، އެކަނބަލުންގެ ދަރިންނަށް ކިރުދޭހުށީ، ފުރިހަމަ ދެއަހަރުގެ މުއްދަތަށެވެ. އެއީ، ކިރުދިނުން ފުރިހަމަކުރުމަށް ޤަޞްދު ކޮށްފި މީހަކަށެވެ. އަދި އެކަށީގެންވާ ހެޔޮގޮތުގައި އެކަނބަލުންނަށް ކާންދިނުމާއި، އަންނައުނުދިނުން އެއީ، (ކުއްޖާގެ) ބަފާގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވާ ކަމެކެވެ. އެއްވެސް ނަފްސަކަށް، އެ ނަފްސަކަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާ މިންވަރަކަށް މެނުވީ، ތަކުލީފެއް ނުޖައްސަވަތެވެ. މައިމީހާއަށް، އެކަނބުލޭގެ ދަރީގެ ސަބަބުން ގެއްލުމެއް ދީގެން ނުވާނެތެވެ. އަދި، ބަފަޔަކަށްވެސް، އޭނާގެ ދަރީގެ ސަބަބުން ގެއްލުމެއް ދީގެން ނުވާނެތެވެ. އަދި، (ކުއްޖާގެ ބަފާގެ މައްޗަށް ލާޒިމް ވީ ކަންތައް) ވާރުތަވެރިޔާގެ މައްޗަށްވެސް އެފަދައިން ލާޒިމް ވެގެންވެތެވެ. ފަހެ، އެ ދެމީހުންގެ ރުހުމާއި، މަޝްވަރާއާއެކު (ދެއަހަރު ހަމަވުމުގެ ކުރީގައި) ކިރުދިނުން ހުއްޓާލަން ޤަޞްދު ކޮށްފިނަމަ، (އެކަމުގައި) އެ ދެމީހުންގެ މައްޗަކަށް ކުށެއްނެތެވެ. އަދި، ތިޔަބައިމީހުންގެ ދަރިންނަށް އެހެން މީހަކު ލައްވާ ކިރުދިނުމަށް ޤަޞްދު ކޮށްފިނަމަ، ހެޔޮގޮތުގައި އެކަނބަލުންނަށް ދޭންޖެހޭ އުޖޫރައެއް ތިޔަބައިމީހުން އެކަނބަލުންނަށް ދެނީނަމަ، (އެކަމުގައި) ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަކަށް ކުށެއްނެތެވެ. އަދި، ތިޔަބައިމީހުން ﷲއަށް ތަޤްވާވެރިވާށެވެ! އަދި، ހަމަކަށަވަރުން، ﷲއީ، ތިޔަބައިމީހުން ކުރާ ކަންތައް މޮޅަށް ބައްލަވާވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެކަން ތިޔަބައިމީހުން ދަންނާށެވެ! (ސޫރަތުލް ބަގަރާ: 233)

މި އާޔަތުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ކިރުދިނުމުގެ މުއްދަތަކީ ދެ އަހަރެވެ. އަދި އެ މުއްދަތުގައި މަންމަގެ ކެއިންބުއިމާއި އަންނައުނުގެ ހަރަދު ބެލެހެއްޓުމަކީ ބައްޕަގެ ޒިންމާއެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ތުއްތު ދަރިފުޅަށް ގާތުންދިނުން ހުއްޓާލުމުގެ ކަންކަން ނިންމަންވާނީ ދެމަފިރިން މަޝްވަރާކޮށް އެއްބަސްވުމެއްގެ މަތިންނެވެ.

ކިރުމައިންނަށް އިސްލާމްދީނުގައި ދެއްވާފައިވާ ރައްކާތެރިކަން

އިސްލާމީ ޝަރީއަތުގައި އަންހެނުންނަށް ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ އެންމެ މުހިންމު އެއް ހައްގަކީ، ދަރިފުޅުގެ ސަބަބުން މަންމައަށް އެއްވެސް  ގެއްލުމެއް ދިނުން މަނާކުރައްވާފައި އޮތުމެވެ. އިލްމުވެރިން ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި މި އަމުރުފުޅުގެ މާނައިގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:

• ކިރުދޭ މުއްދަތުގައި މަންމައަށް ބޭނުންވާ މާލީ އެކަށީގެންވާ އެހީތެރިކަން ނުދީ ހިފެހެއްޓުން މަނާވުން.
  
• މަންމައަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާ މިންވަރަށްވުރެ ބޮޑު ތަކުލީފެއް ނުވަތަ ބުރައެއް އުފުލަން ޖެއްސުން މަނާވުން.
  
• އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި، ދަރިފުޅަށް ކިރުދިނުމުގެ ފުރުސަތަށް ހުރަސްއެޅުން މަނާވުން.
  
• ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި ޖެހޭ މައްސަލަތަކުގައި، ދަރިފުޅު ވަސީލަތަކަށް ހަދައިގެން މަންމައަށް ނަފްސާނީ ނުވަތަ މާލީ ގޮތުން އަނިޔާވެރިވުން މަނާވުން.

ބައްޕަގެ މަސްއޫލިއްޔަތު

އިސްލާމްދީނުގައި ކިރުދިނުމުގެ މުޅި ބުރައާއި ޒިންމާ ހަމައެކަނި މަންމަގެ އިސްތަށިފުޅަކަށް ނުޖައްސަވައެވެ. ބައްޕަގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކުރައްވާފައިވަނީ މަންމައަށް ބޭނުންވާނެ ކާނާއާއި، އަންނައުނާއި، މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން، ހިތްހަމަޖެހުމާއެކު ކިރުދެވޭނެ އަމާން މާހައުލެއް ބިނާކޮށްދިނުމެވެ. މިއީ ގާތުންދިނުން ކާމިޔާބުކަމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށްޓަކައި، އާއިލީ އެއްބާރުލުން ބޭނުންވާކަން އިސްލާމްދީން ބަލައިގަނެ، އެކަމަށް ބާރުއަޅާ މިންވަރު ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.

ހާލަތަށް ރިއާޔަތްކުރުން

ދަރިފުޅަށް ދެ އަހަރު ވަންދެން ކިރުދިނުމަށް ބާރުއެޅި ނަމަވެސް، އިސްލާމްދީނަކީ ލުއިފަސޭހަ ދީނެކެވެ. "އެއްވެސް ނަފްސަކަށް އެ ނަފްސަކަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާ މިންވަރަށް މެނުވީ ތަކުލީފެއް ނުޖެއްސެވޭ ހުއްޓެވެ." މި އާޔަތުން ދޭހަވާ ގޮތުގައި، ބަލިހާލަތެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ކިރު މަދުވުން ފަދަ މަގްބޫލު އުޒުރެއް މެދުވެރިވެއްޖެ ހާލަތެއްގައި، މަންމައަށް އިތުރު ބުރައެއް ނުޖައްސައެވެ. އަދި ބޭނުންވެއްޖެ ހާލަތެއްގައި ކިރުމައެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ފުރުސަތުވެސް ދީނުގައި ވަނީ ފަހިކޮށްދެއްވާފައެވެ.

މަންމަގެ ގުރުބާނީގެ އަގުވަޒަންކުރުން

ކީރިތި ގުރުއާނުގައި މަންމަގެ ގުރުބާނީ ތަކުރާރުކޮށް ހަނދުމަކޮށްދެއްވާފައިވެއެވެ. ސޫރަތު ލުގުމާނުގައި މާތްﷲ ވަހީކުރައްވާފައިވަނީ، މަންމަ އެ ދަރިފުޅަށް ބަނޑުބޮޑުވީ ބަލިކަމުގެ މައްޗަށް ބަލިކަން އުފުލަމުން ކަމަށާއި، ކިރުތުނބުން ވަކިކުރުންވަނީ ދެ އަހަރުން ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ވަނީ މަންމައަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށް ތިން ފަހަރު ވަސިއްޔަތް ކުރައްވާފައެވެ. އެއީ މަންމަ އުފުލާ ތަކުލީފާއިވާ ގުރުބާނީގެ ބޮޑުކަމުންނެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި ގާތުން ކިރުދިނުމަކީ ހަމައެކަނި ސިއްހީ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޅި އާއިލާއާއި މުޖުތަމައުގެ މައްޗަށް އޮތް ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. މަންމަގެ ހައްގުތައް ކަށަވަރުކޮށްދީ، ބައްޕަގެ ޒިންމާތައް ސާފުކޮށް ކަނޑައަޅައި، އޯގާތެރިކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އާއިލީ ބިންގަލެއް އެޅުމަށް އިސްލާމްދީން މަގުދައްކައެވެ. މިއަދުގެ ދުނިޔޭގައި ގާތުން ކިރުދިނުމުގެ މުހިންމުކަމާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަދެކެވޭއިރު، އިސްލާމްދީނުގެ މި ފުރިހަމަ އުސޫލުތަކަކީ ހުރިހާ ޒަމާނަކަށްވެސް ފެތޭ، އިންސާނީ ހައްގުތަކާއި އޯގާތެރިކަމުގެ އެންމެ މަތިވެރި ނަމޫނާއެވެ.