ދިރިއުޅުމާއި ވަޒަންވެރިކަމުގެ ތަފާތު

އިންސާނީ ތާރީޚަށް ނަޒަރު ހިންގާލާއިރު، އެއް ތަނުން އަނެއް ތަނަށް ހިޖުރަކުރުމާއި ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް އެކި ޒަމާންތަކުގައި ވަނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، ޤައުމެއްގައި ވަޒަންވެރިވުމާއި، ވަކި މުއްދަތަކަށް ދިރިއުޅުމާ ދެމެދު ހުރި ތަފާތު ދެނެގަތުމަކީ ޤައުމީ އަދި ޤާނޫނީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު ނުހަނު މުހިންމު ކަމެކެވެ. ބޭރު ޤައުމެއްގެ ރައްޔިތަކު އެހެން ޤައުމެއްގައި ދިގު މުއްދަތަކަށް ދިރިއުޅުމަކީ، އެ މީހަކު އެ ޤައުމެއްގެ ރައްޔިތަކަށް ވެ، ވަޒަންވެރިވުން ކަމުގައި ދެކުމަކީ ކުށްހީއެކެވެ. މި ދެ ކަމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި މުޅިން ތަފާތު ދެ މަފްހޫމެކެވެ.

އިހު ޒަމާނުގައި ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި މީހުން ހިޖުރަކޮށް، އެހެން ޤައުމުތަކާއި ރަށްރަށަށް ފައިބައި ދިރިއުޅެން ފެށީ ވަރަށް ތަފާތު އުޞޫލުތަކެއްގެ ދަށުންނެވެ. އޭރު ބޯޑަރުތައް މިހާރު ފަދައިން ހަރުދަނާ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑެއްގެ ތެރެއަށް ފެތުރިފައި ނުވާތީ، ރަށަކަށް ފައިބައި، ދަނޑުވެރިކަންކޮށް، ގޯތިގެދޮރު އަޅައިގެން ދާއިމީކޮށް ދިރިއުޅެން ފެށުމުން އެ މީހަކު އެ ތަނެއްގެ އަހުލުވެރިއަކަށް ނުވަތަ ވަޒަންވެރިއަކަށް ވެގެންދެއެވެ. އަދި އެ ބިމަކީ އޭނާގެ ދަރިފަސްކޮޅަށް ވާރުތަވާ އަމިއްލަ މިލްކިއްޔާތަކަށް ވެސް ވެގެންދެއެވެ. ނަމަވެސް، މިޒަމާނުގެ ދުނިޔޭގައި ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެހައި ކަންކަން ހިންގަނީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އަދި ޤައުމީ ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތަކުގެ ހަރުދަނާ އިމުގެ ތެރޭގައެވެ.

މިޒަމާނުގައި ޚާއްޞަ ވިސާތަކުގެ ދަށުން ދިގު މުއްދަތަކަށް ލީސްހޯލްޑް (ކުއްޔަށް ހިފުމުގެ) އުޞޫލުން ތަންތަން ނަގައިގެން ދިރިއުޅުމަކީ، އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ވަޒަންވެރިވުމެއް ނޫނެވެ. މިސާލަކަށް، ރާއްޖޭގައި މިހާރު ތަރައްޤީކުރަމުންދާ ރަސްމާލެ މަޝްރޫޢު ފަދަ ބޮޑެތި މަޝްރޫޢުތަކުގެ ދަށުން ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ދޫކުރެވޭ ޚާއްޞަ ވިސާގައި އައިސްތިބޭ މީހުންނަކީ، ކުރީ ޒަމާނުގައި ރަށްރަށަށް ފައިބައި ވަޒަންވެރިވި މީހުން ފަދައިން ބެލެވޭނެ ބައެއް ނޫނެވެ. މިއީ އެ މީހުންނަށް ރާއްޖޭގައި ދާއިމީކޮށް ވަޒަންވެރިވެ، ރައްޔިތުކަން ހޯދުމަށް ލިބޭ ފުރުޞަތެއް ނޫނެވެ.

މިފަދަ މަޝްރޫޢުތަކުގެ ދަށުން ދިރިއުޅުމުގެ ފުރުޞަތު ދެވެނީ ވަކި ޚާއްޞަ ޝަރުޠުތަކަކާއި މުއްދަތުތަކެއް ކަނޑައެޅިގެންނެވެ. އެގޮތުން، ލީސްގެ މުއްދަތު ހަމަވުމާ އެކު، އެ ތަނެއްގައި ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެހައި ޙައްޤުތައް މުޅިން ކެނޑިގެންދާނެއެވެ. އަދި އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ، މިފަދަ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ދަށުން ލިބޭ ދިރިއުޅުމުގެ ޙައްޤަކީ ވާރުތަވާ ޙައްޤަކަށް ނުވުމެވެ. ވާރުތަވުމަކީ ހަމައެކަނި މިލްކުވެރިކަމާ ގުޅިފައިވާ ކަމަކަށް ވާއިރު، ވަކި މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ހިފާ ތަނެއްގެ މައްޗަށް އެފަދަ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ޙައްޤެއް ނުއުފެދޭނެއެވެ.

ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، "ވަޒަންވެރިވުން" އަދި "ވަކި މުއްދަތަކަށް ދިރިއުޅުން" މި ދެ ކަމަކީ އުޑާއި ބިމާހާ ތަފާތު ދެ ކަމެކެވެ. އިހު ޒަމާނުގެ ވަޒަންވެރިވުމުގެ އުޞޫލުތައް މިއަދުގެ ޒަމާނީ އިޤްތިޞާދީ އަދި ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑުތަކަށް ނުފެތޭނެއެވެ. ރަސްމާލެ ފަދަ މަޝްރޫޢުތަކުން ފެނިގެންދަނީ އިޤްތިޞާދީ މަންފާއަށްޓަކައި ދެވޭ ވަގުތީ ފުރުޞަތުތަކެކެވެ. ވީމާ، ކިތަންމެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ވިސާއެއްގައި ނުވަތަ ލީސްހޯލްޑް އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ބޭރު މީހަކު ދިރިއުޅުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، އެއީ އެ ޤައުމެއްގެ ވަޒަންވެރިއަކަށް ނުވަތަ ބިމުގެ މިލްކުވެރިއަކަށް ވާނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.