ޢިރާޤުގެ ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު ނޫރީ އަލް-މާލިކީ އަލުން ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަންނަވަނީ, ޤައުމު އަނެއްކާވެސް ބޮޑު ހަމަނުޖެހުމަކަށް؟

ޢިރާޤުގެ މިހާރުގެ ބޮޑުވަޒީރު މުޙައްމަދު ޝިއާ އަލް-ސޫދާނީ، ކުރިއަށް އޮތް ބޮޑުވަޒީރުކަމުގެ ރޭހުން ވަކިވެވަޑައިގަންނަވާނެކަން އިޢުލާން ކުރެއްވުމާ ގުޅިގެން، އެ ޤައުމުގެ ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު ނޫރީ އަލް-މާލިކީ އަލުން ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތުމުގެ މަގު ތަނަވަސްވެއްޖެއެވެ.

މީގެ ދެ ހަފުތާ ކުރިން ސޫދާނީ މި ނިންމެވުން ނިންމެވީ ނޮވެމްބަރު މަހު ބޭއްވި އިންތިޚާބަށްފަހު ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ މެދުގައި ކުރެވުނު މަޝްވަރާތަކަށް ފަހުގައެވެ. ނަމަވެސް، މާލިކީ އަލުން ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތުމަކީ ޢިރާޤުގެ ކުރިމަގާ މެދު ގިނަ ބަޔަކު ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންދާ ކަމެކެވެ.

މާލިކީގެ ފެއިލްވެފައިވާ ސިޔާސަތުތައް

2006 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ދެ ދައުރު ބޮޑުވަޒީރުކަން ކުރެއްވި މާލިކީގެ ވެރިކަމުގައި ގެންގުޅުއްވި ތަފާތުކުރުންތަކާއި، މަޒްހަބީ ހަމަނުޖެހުންތަކަކީ 2014 ވަނަ އަހަރު އައިއެސް  ޖަމާޢަތް އުފެދުމަށް މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ސަބަބު ކަމަށް މުޙައްލިލުން ދެކެއެވެ. މާލިކީގެ ވެރިކަމުގައި ސުންނީ މުސްލިމުން ސިޔާސީ ގޮތުންނާއި އިޖުތިމާޢީ ގޮތުން ބާކީކޮށް، "ޓެރަރިޒަމް" ގެ ދޮގު ތުހުމަތުތަކުގައި ސުންނީ ސިޔާސީ ލީޑަރުން ހައްޔަރުކޮށްފައިވެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، 2013 ވަނަ އަހަރު އަލް-ޙަވީޖާގައި ސުންނީން ކުރި ސުލްހަވެރި މުޒާހަރާއަކަށް ސަލާމަތީ ބާރުތަކުން ޙަމަލާދީ 44 މީހުން ޝަހީދުކޮށްލުމަކީ މާލިކީގެ ވެރިކަމުގެ އަނިޔާވެރިކަން ހާމަވި ކަމެކެވެ.

ވައްކަމާއި ކޮރަޕްޝަން

މާލިކީގެ ވެރިކަމުގައި ޢިރާޤުގެ މާލިއްޔަތުން ބޮޑެތި ޚިޔާނާތްތަކެއް ހިންގާފައިވާކަން ވަނީ ހާމަވެފައެވެ. 2018 ވަނަ އަހަރުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، އެމެރިކާގެ އަރައިގަތުމަށްފަހު 320 ބިލިއަން ޑޮލަރު ވަނީ ކޮރަޕްޝަންގެ ސަބަބުން ގެއްލިފައެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ ދުވަސްތަކަކީ މާލިކީ ވެރިކަމުގައި ހުންނެވި ދުވަސްތަކެވެ.

އަސްކަރިއްޔާގެ ތެރޭގައި "ގޯސްޓް ސޯލްޖާސް" ނުވަތަ ނެތް ސިފައިންގެ ނަމުގައި އަހަރަކު 380 މިލިއަން ޑޮލަރު މާލިއްޔަތުން ނަގަމުންދިޔަ ކަމަށްވެސް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. މިފަދަ ކޮރަޕްޝަންގެ ސަބަބުން 2014 ވަނަ އަހަރު އައިއެސްގެ ހަނގުރާމަވެރިން ކުރިމަތީގައި ޢިރާޤުގެ ލަޝްކަރުތައް ވަނީ ރޫޅިގެން ގޮސްފައެވެ.

ސަރަޙައްދީ އަދި ބައިނަލްއަޤުވާމީ ނުފޫޒު

މާލިކީ އަލުން ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތުމަކީ އީރާނަށް ޢިރާޤުގެ މައްޗަށް އޮތް ނުފޫޒު އިތުރަށް ވަރުގަދަވާނެ ކަމެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ސޫރިޔާގެ މަސްރަޙަށް އައި ބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން، އީރާނަށް ޢިރާޤުގެ މުހިންމުކަން މިހާރު ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. ނަމަވެސް، މިއީ އެމެރިކާގެ މަޞްލަޙަތުތަކާ ފުށުއަރާނެ ކަމެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ޢިރާޤުގެ ޒުވާނުން ތަކުރާރުކޮށް މަގުތަކަށް ނުކުމެ ކޮރަޕްޝަނާއި މަޒްހަބީ ތަފާތުކުރުންތަކާ ދެކޮޅަށް އަޑުއުފުލަމުންދާއިރު، މާލިކީ ފަދަ ބޭފުޅަކު އަލުން ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތުމަކީ ޢިރާޤު ކުރީގެ ބިރުވެރި ދުވަސްތަކަށް އެނބުރި ހިނގައިދާނެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކު ސިފަކުރެއެވެ.