އީރާނުގެ ހަނގުރާމައާ ގުޅިގެން ދުނިޔެއަށް ކާބޯތަކެތީގެ ބޮޑު ކާރިސާއެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމުގެ ބިރު ބޮޑުވެއްޖެ

އީރާނުގެ ހަނގުރާމަ ފެށުނުތާ ގާތްގަނޑަކަށް ދެ މަސް ދުވަސް ވެފައިވާއިރު، މުޅި ދުނިޔޭގައި ތެލާއި ގަހުކާނާގެ އަގުތައް ވަނީ އިންތިހާއަށް އުފުލިފައެވެ.

އިގްތިސާދީ މާހިރުންނާއި ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކުން މިހާރު އެންމެ ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވަނީ މިކަމުގެ ސަބަބުން ކާބޯތަކެތީގެ އަގަށް ކުރާނެ އަސަރާއި، އެ އަސަރު ފެންނަން ފަށާނެ ވަގުތަކާ މެދުގައެވެ. ދަނޑުވެރިކަމަށް ބޭނުންވާ ތަކެތީގެ އަގު އުފުލުމާއި ފިހާރަތަކުގެ ހަރުގަނޑުތަކުން ފެންނަ އަގުތަކާ ދެމެދު ވަގުތުގެ ފަރަގެއް ހުރުމުން، ހަނގުރާމައިގެ ހަގީގީ ނޭދެވޭ އަސަރު އަދި ފެންނަން ނުފަށާ ކަމަށް މާހިރުން އެއްބަސްވެއެވެ.

މި ކާރިސާގެ ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑަށް ބިނާވެފައިވަނީ ދުނިޔޭގެ ކަނޑުމަގުން އުފުލާ ގަހުކާނާގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި އަދި ތެލުގެ ހަތަރުބައިކުޅަ އެއްބައި ދަތުރުކުރާ ސްޓްރެއިޓް އޮފް ހޯރްމުޒް ބަންދުވެފައި އޮންނަ މުއްދަތެއްގެ މައްޗަށެވެ. ޖަރުމަނުގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ބޮންގެ ސެންޓަރ ފޯ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ރިސާޗްގެ އެގްޒެކެޓިވް ޑިރެކްޓަރ މަޓިން ގާއިމް އަލްޖަޒީރާއަށް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، "ކުރިއަށް އޮތް މަސްތަކުގައި ކާބޯތަކެތީގެ އަގުތައް ޔަގީނުންވެސް އުފުލިގެންދާނެ" ކަމަށާއި، މީގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ގިނަ ބަޔަކަށް ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި ކާނާ ހޯދުމަށް ދަތިވާނެއެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް އެފްރިކާ އާއި އޭޝިއާގެ ފަގީރު ގައުމުތަކަށް މީގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ބޮޑަށް ކުރާނެ ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

ފުޑް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރ އޯގަނައިޒޭޝަން (އެފް.އޭ.އޯ) އިން މިދިޔަ ހަފްތާގައި އިންޒާރު ދީފައިވާ ގޮތުގައި، އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމައިގެ ބަދަލުހިފުމެއްގެ ގޮތުން އީރާނުން ބަންދުކޮށްފައިވާ ހޯރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްސަލަ ދިގުލައިގެން ގޮސްފިނަމަ، ދުނިޔެއަށް ކާބޯތަކެތީގެ ބޮޑު "ކާރިސާއެއް" ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ. މި ނުރައްކާ އެންމެ ބޮޑަށް އޮތް ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި އިންޑިއާ، ބަންގްލަދޭޝް، ސްރީލަންކާ، ސޯމާލިއާ، ސޫދާން، ޓެންޒޭނިއާ، ކެންޔާ އަދި މިސްރު ހިމެނެއެވެ.

ވޯލްޑް ފުޑް ޕްރޮގްރާމްގެ ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، މި ހަނގުރާމަ މިއަހަރުގެ މެދުތެރެއާ ހަމައަށް ދިގުލައިގެން ގޮސް، ތެލުގެ އަގު ފީފާއަކަށް 100 ޑޮލަރަށް ވުރެ މަތީގައި ހުރެއްޖެނަމަ، އިތުރު 45 މިލިއަން މީހުންނަށް ކާބޯތަކެތީގެ ތަދުމަޑުކަމާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މިހާތަނަށް ކާބޯތަކެތީގެ އަގުތަކަށް އައިސްފައިވަނީ ނިސްބަތުން ކުޑަ ބަދަލެކެވެ. އެފް.އޭ.އޯގެ އިންޑެކްސް ދައްކާ ގޮތުން މިދިޔަ މަހު ކާބޯތަކެތީގެ އަގު އުފުލިފައިވަނީ 2.4 އިންސައްތައަށެވެ.

މިވަގުތު ކާބޯތަކެތީގެ އަގުތައް ހުރީ 2022 ވަނަ އަހަރު ޔޫކްރެއިން ހަނގުރާމަ އާއި ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން އުފުލުނު އަގުތަކަށް ވުރެ 11 އިންސައްތަ ދަށުގައެވެ. މީގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ މިހާރު ބޭނުންކުރަމުންދާ ގިނަ ކާބޯތަކެއްޗަކީ ހަނގުރާމަ ފެށުމުގެ މާ ކުރިން އުފައްދާފައިވާ ތަކެތި ކަމަށްވުމެވެ. އަދި ދުނިޔޭގެ ގޮވާމުގެ އުފެއްދުންތެރިކަން މިހާރު ހުރީ ރެކޯޑް މިންވަރެއްގައެވެ. އެފް.އޭ.އޯ އިން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ގޮވާމުގެ ރިޒާވް 951.5 މިލިއަން ޓަނަށް އަރާނެއެވެ.

ނޯތު ޑަކޯޓާ ސްޓޭޓް ޔުނިވަރސިޓީގެ މާހިރު ސަންޑްރޯ ސްޓެއިންބަކް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މިހާރު ފެންނަ އަގުތަކަކީ ހިތްހަމަޖައްސާލެވެން އޮތް ސަބަބެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ދަނޑުވެރިކަމަށް ބޭނުންވާ ތަކެތީގެ އަގަށް އަންނަ ލޮޅުންތަކުގެ އަސަރު ބާޒާރަށް ފޯރުމަށް ވަގުތު ނަގާނެއެވެ. ކުރިން ގަނެފައިވާ ގަހުކާނާ އާއި ރައްކާކުރެވިފައިވާ ކާބޯތަކެތީގެ ސަބަބުން މިވަގުތަށް އަސަރު ކުޑަވި ނަމަވެސް، ހަނގުރާމަ ދިގުލައިގެން ދިއުމަކީ މުސްތަގުބަލުގައި ބޮޑު ނުރައްކަލަކަށް ވެދާނެ ކަމެކެވެ.