މާދަމާ ޢަރަފާތް ދުވަސް: ރޯދަހިފުމާއި ހެޔޮއަމަލުން ދަރުމައާއި ސަވާބު ހޯއްދަވާ

އިސްލާމީ ކަލަންޑަރުގެ އެންމެ މުގައްދަސް އަދި އެންމެ މަތިވެރި އެއް ދުވަހަކީ ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ 9 ވަނަ ދުވަހެވެ. މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގެ މުސްލިމުން އެ ދުވަހަކަށްޓަކައި ކެތްތެރިކަމާއެކު އިންތިޒާރުކުރާ، ރަޙުމަތާއި ބަރަކާތުން ފުރިގެންވާ "ޢަރަފާތް ދުވަސް" އެވެ. ޢީދުލް އަޟްޙާގެ ބަރަކާތްތެރި ދުވަހުގެ ކުރިން އަންނަ މި ދުވަހަކީ، އީމާންތެރިކަން އާލާކުރުމާއި، ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދި ދުޢާކުރުމާއި، އަދި ޙައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަމާ ނުހަނު ބޮޑަށް ގުޅިފައިވާ ދުވަހެކެވެ.

މާތްވެގެންވާ މައްކާގެ ޢަރަފާތް ބިމުގައި ތިބޭ ޙައްޖުވެރިންނަށް އެ ދުވަހަކީ ޙައްޖުގެ އެންމެ މުހިންމު ރުކުން އަދާކުރާ ދުވަހެވެ. ނަމަވެސް، ޙައްޖުގެ އަޅުކަމުގައި ބައިވެރިނުވެވޭ މުސްލިމުންނަށްވެސް މި ދުވަހަކީ ރޯދަހިފުމާއި، ޛިކުރުކުރުމާއި، ތައުބާވުމުގެ ތެރެއިން މަތިވެރި ދަރުމައާއި ސަވާބު ލިބިގަތުމަށް އޮތް ރަން ފުރުޞަތެކެވެ.

ޢަރަފާތް ދުވަހުގެ މުހިންމުކަން

ޢަރަފާތް ދުވަހަކީ އިސްލާމްދީނުގައި އެންމެ މާތްކަން ބޮޑު އެއް ދުވަހެވެ. ކައު އިތުރު ރަސޫލާ ﷺ އެކަލޭގެފާނުގެ އެންމެ ފަހުގެ ޙައްޖު ދަތުރުފުޅުގައި "ވަދާއީ ޚުޠުބާ" ދެއްވީ މި ދުވަހުއެވެ. އެ ޚުޠުބާގައި އެކަލޭގެފާނު ވަނީ ޢަދުލުއިންސާފާއި، ހަމަހަމަކަމާއި، އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތަކާއި، މުސްލިމުންގެ މެދުގައި އޮންނަންޖެހޭ އަޚުވަންތަކަމުގެ މައްޗަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. އަދި ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގައި ހިފެހެއްޓުމަށް ނަޞޭޙަތްތެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އިސްލާމްދީން ފުރިހަމަކުރެއްވިކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރުދޭ އާޔަތް ބާވައިލެއްވުނީވެސް މި މަތިވެރި ދުވަހުއެވެ.

 މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ:"މިއަދު، ތިޔަބައިމީހުންގެ ދީން، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ފުރިހަމަކޮށްދެއްވައިފީމެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ނިޢުމަތް ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ފުރިހަމަކޮށްދެއްވައިފީމެވެ. އަދި އިސްލާމްދީން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދީނެއްކަމުގައި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ރުހިވޮޑިގެންފީމެވެ." (ސޫރަތުލް މާއިދާ: 3)

މިއީ ނަރަކައިން އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު މިންޖުކުރައްވާ ދުވަސްކަމުގައިވެސް ޞަޙީޙު ޙަދީޘްތަކުން އެނގެން އޮވެއެވެ.

ޢަރަފާތް ދުވަހު ރޯދަހިފުމުގެ މަތިވެރިކަން

ޙައްޖުގެ އަޅުކަމުގައި ނޫޅޭ މުސްލިމުން ޢަރަފާތް ދުވަހު ރޯދަހިފުމަކީ ގަދަވެގެންވާ ސުންނަތެކެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ބަހެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ:

"ޢަރަފާތް ދުވަހު ހިފާ ރޯދައިގެ ސަބަބުން، އިސްވެދިޔަ އަހަރާއި، ކުރިއަށް އޮތް އަހަރުގެ ފާފަ ފުއްސަވައިދެއްވާނެކަމަށް ތިމަންކަލޭގެފާނު އުންމީދުކުރައްވަމެވެ." (ޞަޙީޙު މުސްލިމް)

މި ރޯދައިގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ ކިބައިގައި ކެތްތެރިކަމާއި، މަޑުމޮޅިކަމާއި، ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވުމުގެ ސިފަ އަށަގަންނުވައެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ކެއުންބުއިމުން ދުރުހެލިވުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ރޫޙާނީ ގޮތުން ނަފްސު ތާހިރުކޮށްދޭ މަތިވެރި އަޅުކަމެކެވެ.

ދުވަހުގެ ވަގުތުތައް ހޭދަކުރާނެ ގޮތް

ރޯދަހިފުމުގެ އިތުރުން، މި ދުވަހަކީ ވީހާވެސް ގިނައިން ހެޔޮ އަމަލުތައް ކުރަންޖެހޭ ދުވަހެކެވެ. އެގޮތުން:

• ގިނަގިނައިން ދުޢާކުރުން.
  
• ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔެވުން.
  
• އިސްތިޣްފާރު ކުރުން (ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދުން).
  
• ރަސޫލާ ﷺ ގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ކިޔެވުން.
  
• ޞަދަޤާތް ދިނުން.
  
• ގިނަގިނައިން ﷲ ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކުރުން.

މި ދުވަހު ކިޔުމަށް އެންމެ ބޮޑަށް އިރުޝާދު ދެއްވާފައިވާ ޛިކުރަކީ:

"لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ ، وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ ، وهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ" 

ޢަރަފާތް ދުވަހު ދުރުހެލިވާންޖެހޭ ކަންކަން

• ބޭކާރު ވާހަކަދެއްކުމާއި ފާފަތަކުން ދުރުވުން: ދޭތެރެޖެއްސުމާއި، ދޮގުހެދުމާއި، މީހުންނާ ޒުވާބުކުރުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ރޯދައިގެ ސަވާބު އުނިކޮށްދޭ ކަންކަމެވެ.
  
• ވަގުތު ބޭކާރުކުރުން: މުޅި ދުވަހު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ނުވަތަ ނިދުމުގައި ވަގުތު ހޭދަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އަޅުކަމުގައި މަޝްޣޫލުވުން މުހިންމެވެ.
  
• ދެއްކުންތެރިކަން: ކުރާ އަޅުކަމަކީ ހަމައެކަނި ﷲ އަށްޓަކައި ކުރާ އިޚްލާޞްތެރި އަމަލަކަށް ހެދުން.
  
• ތައުބާވުން ލަސްނުކުރުން: މިއީ ތައުބާވުމަށް ލިބޭ އެންމެ ރަނގަޅު ފުރުޞަތު ކަމަށްވުމުން، ހިތުގެ އަޑިން ތައުބާވެ އިޞްލާޙުވާން މަސައްކަތްކުރުން.
  
• ޙައްޖުވެރިން ރޯދަހިފުން: ޢަރަފާތް ބިމުގައި ތިބޭ ޙައްޖުވެރިން ރޯދަހިފުމަކީ ސުންނަތެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަޅުކަންކުރުމަށް ބޭނުންވާ ހަކަތަ ހޯދުމަށްޓަކައެވެ.

ޢަރަފާތް ދުވަހަކީ މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތް އެއްބައިވަންތަކޮށްދޭ ދުވަހެކެވެ. ޙައްޖުގެ މައިދާނުގައި ތިބޭ މީހުންނަކީ ކޮންމެ ނަސްލެއްގެ، ކޮންމެ ޤައުމެއްގެ، އަދި ކޮންމެ ފަންތިއެއްގެ ބަޔަކަށް ވީނަމަވެސް، އެންމެން ތިބެނީ އެއް ފޭރާމެއްގައި ހަމަހަމަކަންމަތީގައެވެ.
މިއީ ދުނިޔަވީ ފިިއްތުންތަކާއި ހާސްކަމުގެ ތެރެއިން ނުކުމެ، ﷲ އާ ކުށްތަންވުމަށް ލިބޭ ރޫޙާނީ ފަރުވާއެކެވެ. މި ދުވަހު ކުރާ އިޚްލާޞްތެރި އެންމެ ދުޢާއަކީ އިންސާނާގެ މުޅި ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްލާފާނެ ފަދަ ބާރުގަދަ ދުޢާއެކެވެ. އެހެންކަމުން، މި މަތިވެރި މޫސުމުގެ ބޭނުން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެވެސް ޢަޒުމަކަށް ހަދަންޖެހެއެވެ.