ރިޕޯޓް

މިއީ ހައްގު ވަރެއް ނޫން: ފަތުރުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދު ފުޅާކުރެވޭނީ ކިހިނެއް؟

މިއީ ހައްގު ވަރެއް ނޫން: ފަތުރުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދު ފުޅާކުރެވޭނީ ކިހިނެއް؟

ފޮޓޯ: ފަރުދުން

farudhun logo

ފަރުދުން

16 ނޮވެމްބަރު 2026، 11:11

16 ނޮވެމްބަރު 2026، 11:11

ގުދުރަތީ ރީތިކަމާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ ގުޅުންތަކުގެ އިތުރުން ހިންދު ކަނޑުގެ މުހިންމު ސަރަހައްދެއްގައި ދިވެހިރާއްޖެ އޮތް ނަމަވެސް، އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ އަގުތައް އުފުލުމާއި، ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ދަތިކަމާއި، މާލީ ނުތަނަވަސްކަމާ ގިނަ އާއިލާތަކަކުން ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ސަބަބަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ބިމުގެ ގޮތުން ކުޑަ ގައުމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، ބޮޑެތި ގައުމުތަކުން ވެސް އެދޭ ފަދަ އިގުތިސާދީ ފުރުސަތުތަކެއް ލިބިފައިވާ ގައުމެކެވެ. 

ހަމައެކަނި ފަތުރުވެރިކަމަށް ބަރޯސާވުމުގެ ބަދަލުގައި، ދިވެހިރާއްޖެ އޮތް ސްޓްރެޓީޖިކް ސަރަހައްދާއި ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކުގެ ބޭނުން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފައިގެން އިގުތިސާދު ސިންދަފާތުކޮށް، ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށް ތަނަވަސް ދިރިއުޅުމެއް ހޯދައިދެވިދާނެއެެވެ.

ދުނިޔޭގެ އެންމެ މަގުބޫލު އެއް ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަންޒިލްގެ ގޮތުގައި ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ދިވެހިރާއްޖެ ފާހަގަކުރެވި، އެ ސިނާއަތުން ބޮޑެތި އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާއި، ވަޒީފާގެ ފުރުސަތުތަކާއި، ބޭރު ފައިސާ ވަނީ ލިބިފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، މުޅި ގައުމުގެ އިގުތިސާދު އެންމެ ސިނާއަތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައި އޮތުމަކީ ދުނިޔޭގެ އިގުތިސާދަށް އަންނަ ލޮޅުންތަކުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވާ ކަމެއް ކަމަށް އެ ހުށަހެޅުމުގައި ފާހަގަކުރެއެވެ. އޭޝިއާއާއި، މެދުއިރުމައްޗާއި، އެފްރިކާ އަދި ދުނިޔޭގެ އެހެނިހެން ސަރަހައްދުތައް ގުޅުވައިދޭ ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ މައި މަގުތަކުގައި ދިވެހިރާއްޖެ އޮތުމަކީ ހަމައެކަނި ޖިއޮގްރަފީ ގޮތުން ލިބިފައިވާ ސިފައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދުރުރާސްތާގެ ރޭވުންތެރިކަމާއި ހަރުދަނާ ސިޔާސަތުތަކެއްގެ ދަށުން ތަރައްގީކުރެވިއްޖެ ނަމަ، މުޅި ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލު ބަދަލުކޮށްލެވިދާނެ އިގުތިސާދީ ފުރުސަތެކެވެ.

މި ފުރުސަތުތަކުގެ ބޭނުން ހިފޭނެ ގޮތްތަކަށް ބަލާއިރު، ބައިނަލްއަގުވާމީ ވައިގެ ދަތުރުފަތުރާއި، ކަނޑުގެ ހިދުމަތްތަކާއި، ލޮޖިސްޓިކްސްއާއި، މާލީ ހިދުމަތްތަކުގެ އިތުރުން ޓެކްނޮލޮޖީއާއި، ސިއްހީ ހިދުމަތް އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި އިންވެސްޓްމަންޓްތަކުގެ ސަރަހައްދީ މަރުކަޒަކަށް ދިވެހިރާއްޖެ ހެދިދާނެ ކަމަށް އެ ހުށަހެޅުމުގައި ލަފާދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކަނޑުގެ ވަސީލަތްތަކާ ގުޅުންހުރި ސިނާއަތްތަކާއި، އަގުހުރި މަސްވެރިކަމުގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ޑިޖިޓަލް ހިދުމަތްތަކާއި، އިއާދަކުރަނިވި ހަކަތައާއި، ތަޢުލީމީ ދާއިރާ ފުޅާކުރުމުގެ ފުރުސަތު ވެސް އެބައޮތެވެ. އަދި ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި، ވިޔަފާރީގެ ގޮތުން ދެކޮޅުޖެހޭ ކަނޑާއި ވައިގެ ހިދުމަތްތައް ތަޢާރަފުކޮށް، މޫސުމީ ބަދަލުތަކަށް ހޭނިފައިވާ ވަސީލަތްތަކާއި ދެމެހެއްޓެނިވި ޖަޒީރާ ތަރައްގީގެ ދާއިރާއިން ދުނިޔޭގެ ނަމޫނާ ގައުމަކަށް ވުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތެވެ. 

މިފަދަ ސިނާއަތްތައް ގާއިމުކޮށް ބައިނަލްއަގުވާމީ ކުންފުނިތަކުގެ ސަރަހައްދީ އޮފީސްތައް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުޅުވުމަށްޓަކައި ބޭރުގެ ބޮޑެތި އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ގެންނަން ޖެހެއެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ އިންވެސްޓަރުން ބަލަނީ ސިޔާސީ ހަމަޖެހުމާއި، ދެފުށް ފެންނަ ގަވާއިދުތަކާއި، އިތުބާރު ހުރި އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކާއި، ހުނަރުވެރި މަސައްކަތްތެރިން އަދި ދުރާލައި އަންދާޒާކުރެވޭ ފަދަ އިގުތިސާދީ ސިޔާސަތުތަކަށެވެ. މި ބިންގާތައް ވަރުގަދަކުރުމުން ޒަމާނީ ބަނދަރުތަކާއި، ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ވަސީލަތްތަކާއި، ސިއްހީ މަރުކަޒުތަކާއި، އިއާދަކުރަނިވި ހަކަތައިގެ ނިޒާމުތަކާއި، ޑިޖިޓަލް ސިނާއަތްތަކާއި، އާ ވިޔަފާރި މަރުކަޒުތައް ތަރައްގީކުރުމަށް ބޭރުގެ ސީދާ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ލިބޭނެއެވެ. 

ނަމަވެސް، އިންވެސްޓްމަންޓްތަކުގެ ކާމިޔާބީ ވަޒަންކުރަން ޖެހޭނީ ހަމައެކަނި ގައުމަށް ވަންނަ ޑޮލަރުގެ އަދަދުން ނޫނެވެ. ގައުމުގެ މިނިވަންކަމާއި ސިޔާދަތާއި ތިމާވެށި އަދި ދުރުރާސްތާގެ ގައުމީ މަސްލަހަތު ހިމާޔަތްކުރެވޭ ގޮތަށް، އާންމު ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމަށް އަންނަ ހެޔޮ ބަދަލުނެވެ.

އިގުތިސާދީ ކުރިއެރުމުގެ ހަގީގީ މަންފާ ކޮންމެ ގޭބިސީއަކަށް ލިބޭނީ، ކުލި ދެއްކުމާއި، ކާބޯތަކެތި ގަތުމާއި، ދަރިންނަށް ރަނގަޅު ތަޢުލީމު ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އާއިލާތަކަށް ހުރި ދަތިތައް ހައްލުވެގެންނެވެ. އަތްފޯރާ ފަށުގައި ބޯހިޔާވަހިކަން ލިބުމާއި، ރަނގަޅު މުސާރައާއި، ފެންވަރު ރަނގަޅު ސިއްހީ އަދި ތަޢުލީމީ ހިދުމަތްތަކުގެ އިތުރުން މާލީ ރައްކާތެރިކަން ރައްޔިތުންނަށް ކަށަވަރުވާން ޖެހެއެވެ. ކޮންމެ ބޮޑު އިންވެސްޓްމަންޓަކުން ވެސް ދިވެހި ވިޔަފާރިތަކަށް އެހީތެރިކަން ލިބި، އިލްމާއި ޓެކްނޮލޮޖީ ބަދަލުކުރެވި، އެ މަޝްރޫއުތަކުގެ ފަންނީ، އިދާރީ އަދި މެނޭޖްމަންޓް ފެންވަރުގެ ވަޒީފާތައް އަދާކުރެވޭނެ ތަމްރީނު ދިވެހި މަސައްކަތްތެރިންނަށް ލިބެން ޖެހެއެވެ. އަދި ކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރިތައް ބާރުވެރިކުރުވައި، ޒުވާން ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ފަސޭހައިން މާލީ އެހީތެރިކަން ލިބޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދީ، އަމިއްލަ ވަޒަން ދޫކޮށް ނުގޮސް އިންޖިނިއަރުންނާއި، ސައިންސްވެރިންނާއި، ޑޮކްޓަރުންނާއި، ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކާއި، ޓެކްނޮލޮޖީ އަދި ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއިން ކުރިއަށް ދެވޭނެ ފުރުސަތު ޒުވާނުންނަށް ހޯދައިދިނުމަށް ތަޢުލީމާއި ފަންނީ ތަމްރީނަށް އިންވެސްޓްކުރުން މުހިންމެވެ.

މި ބަދަލުތައް ގެނައުން މުހިންމުވާ މައިގަނޑު ސަބަބު އިގުތިސާދީ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ވެސް ސާފުވެއެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކުން މިދިޔަ ޖޫން މަހު ނެރުނު މޯލްޑިވްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އަޕްޑޭޓް ރިޕޯޓުން ދައްކާ ގޮތުގައި، 2025 ވަނަ އަހަރު ދައުލަތުގެ ދަރަންޏާއި ދައުލަތުން ގެރެންޓީ ދީފައިވާ ދަރަނި ވަނީ ގައުމީ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ނިސްބަތުން ގާތްގަނޑަކަށް 129.7 ޕަސެންޓަށް އަރާފައެވެ. އަދި 2026 ވަނަ އަހަރު އިގުތިސާދީ ކުރިއެރުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަޑުޖެހޭނެ ކަމަށް އެ ރިޕޯޓުގައި ވަނީ ލަފާކޮށްފައެވެ. 

ހަމައެކަނި ދަރަނި ނަގައިގެން ދެމެހެއްޓެނިވި ތަނަވަސްކަމެއް ބިނާ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށާއި، ދެމެހެއްޓެނިވި އާމްދަނީއާއި ބޭރު ފައިސާ ލިބޭނެ އުފެއްދުންތެރި އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާއި މާލީ އަހުލާގު ހިފެހެއްޓުން ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމަށް އިގުތިސާދީ ހުށަހެޅުމުގައި ފާހަގަކުރެއެވެ. އެކަމަށްޓަކައި ސިޔާސީ ވެރިކަން ބަދަލުވި ނަމަވެސް ދެމިއޮންނާނެ، ސިޔާސީ ވާދަވެރިކަމުން އެއްކިބާވެފައިވާ ގައުމީ އިންވެސްޓްމަންޓް ސްޓްރެޓެޖީއެއް ސަރުކާރާއި، އަމިއްލަ ވިޔަފާރިތަކާއި، މާލީ އިދާރާތައް އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ ތަރައްގީގެ ބައިވެރިން ގުޅިގެން އެކުލަވާލަން ޖެހެއެވެ.

ގައުމީ ތަރައްގީގެ މަންފާ ހަމައެކަނި މާލެއާއި ހުޅުމާލެއަށް އެއްވެފައި އޮތުމުގެ ބަދަލުގައި، މީހުން ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ ރަށަކަށް ވެސް އެ ކުރިއެރުމުގެ ފުރުސަތުތައް ވާސިލުވާން ޖެހެއެވެ. ސަރަހައްދީ އެއާޕޯޓްތަކާއި، ބަނދަރުތަކާއި، މަސްވެރިކަމާއި، ޑިޖިޓަލް ގުޅުންތަކާއި، ސިއްހީ ހިދުމަތާއި، ތަޢުލީމު އަދި ކުދި ވިޔަފާރިތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ރަށްރަށުގައި ސްޓްރެޓީޖިކް އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ކުރުމުން ރަށްރަށުގެ އިގުތިސާދު ވަރުގަދަވެ، ވެރިރަށް މާލެއަށް ހިޖުރަކުރުމަށް އޮންނަ ބާރު ކުޑަވެގެންދާނެއެވެ. މި އަމާޒަށް ވާސިލުވެ، ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ހަމައެކަނި ޒިޔާރަތްކޮށްލަން ރީތި މަންޒިލެއްގެ ބަދަލުގައި ދިރިއުޅެން އެންމެ ރަނގަޅު އެއް ގައުމަށް ހެދުން ބިނާވެފައި އޮތީ، ކުރުރާސްތާގެ ހައްލުތަކުގެ ބަދަލުގައި ދުރުރާސްތާގެ ތަސައްވުރަކާއި ހަރުދަނާ ލީޑަރޝިޕެއްގެ ދަށުން މި އިގުތިސާދީ ފުރުސަތުތައް ހަގީގަތަކަށް ހެދުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތުގެ މައްޗަށެވެ.

Ads by MSS

Ads by MSS

މި ލިޔުން ކިޔާލުމުން

ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު
450