ދީން
އިސްލާމްދީނުގައި އިންސާނާގެ އިއްޒަތާ ޤަދަރު ވަނީ މަތިވެރިކުރައްވާފަ!

އިސްލާމްދީނުގައި އިންސާނާގެ އިއްޒަތާ ޤަދަރު ވަނީ މަތިވެރިކުރައްވާފަ!
އިސްލާމްދީނުގައި އިންސާނުންގެ ޤަދަރާއި ޢިއްޒަތަކީ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގައި ރައްކާތެރިކުރެވިފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެކެވެ. ކޮންމެ އިންސާނަކީވެސް، އޭނާގެ ނަސްލު، މަޤާމު ނުވަތަ އެހެނިހެން ތަފާތުތަކަކާ ނުލައި، ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ޤަދަރުވެރިކުރައްވާފައިވާ ޚަލްގުތަކެކެވެ.
މި އިލާހީ ޤަދަރު ކުޑަކުދިންނަށްވެސް ހަމަހަމައަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އެހެންކަމުން، އިސްލާމްދީނުގައި ކުޑަކުދިންނަކީ ޚާއްޞަ މަޤާމެއް ލިބިގެންވާ ބައެކެވެ. އެކުދިންގެ މަޢުޞޫމުކަމާއި، ޠާހިރުކަމާއި، ނާޒުކުކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެކުދިން އެންމެހައި ގެއްލުންތަކުން، ޚާއްޞަކޮށް ގަނާކުރުމާއި ފުރައްސާރައާއި ދޮގު ތުހުމަތުތަކުން ރައްކާތެރިކުރުމަކީ އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުގެ ވާޖިބެކެވެ.
އިންސާނީ ޤަދަރުގެ އިލާހީ ޙުކުމް
ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ޤުރުއާނުގައި ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ:
وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَىٰ كَثِيرٍ مِّمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا
ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ އާދަމުގެދަރިން މާތްކުރެއްވީމެވެ. އަދި އެއުރެން އެއްގަމާއި ކަނޑުގައި، އުފުއްލެވީމެވެ. އަދި އެއުރެންނަށް ރަނގަޅު ތަކެތިން ރިޒްޤު ދެއްވީމެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހެއްދެވި ތަކެތީގެ ތެރެއިން، ގިނަ ތަކެތީގެ މައްޗަށް އެއުރެން މަތިވެރި ދަރަޖައަކަށް މާތްކުރެއްވީމެވެ.(ސޫރަތުލް އިސްރާ 17:70)
މި އާޔަތުން ސާފުކޮށް އެނގިގެންދަނީ އާދަމުގެ ދަރީން މާތްކުރައްވާފައިވާކަމެވެ. ކުޑަކުދިން ހިމެނޭގޮތަށް، ޤަދަރުވެރިކުރެވިފައިވާ އަދި އަމިއްލަ ޢިއްޒަތެއް ލިބިގެންވާ ފަރާތެއްކަމެވެ. އެއްވެސް މީހަކަށް އަނެކަކުގެ ޤަދަރު ގެއްލޭފަދަ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ޙައްޤެއް ނުވެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ބަލިކަށި އަދި ނުކުޅެދޭ ފަރާތްތަކާމެދު މިފަދަ ޢަމަލެއް ހިންގުމަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ހަރުކަށި ބަހުން މަނާކުރެވިފައިވާ ކަމެކެވެ.
ފުރައްސާރަކުރުމާއި މަލާމާތްކުރުމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން
އިސްލާމްދީނުގައި އެހެން މީހުންނަށް މަލާމާތްކުރުމާއި ދެރަކޮށްލުމަކީ ނުހަނު ބޮޑު ފާފައެކެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ޤުރުއާނުގައި މިކަމާމެދު ކަނޑައެޅިގެން އިންޒާރު ދެއްވާފައިވެއެވެ:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِّن قَوْمٍ عَسَىٰ أَن يَكُونُوا خَيْرًا مِّنْهُمْ وَلَا نِسَاءٌ مِّن نِّسَاءٍ عَسَىٰ أَن يَكُنَّ خَيْرًا مِّنْهُنَّ ۖ وَلَا تَلْمِزُوا أَنفُسَكُمْ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ ۖ بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمَانِ ۚ وَمَن لَّمْ يَتُبْ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
އޭ އީމާން ވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ފިރިހެނުންގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ފުރައްސާރަ ނުކުރާހުށިކަމެވެ! އެހެނީ އެ ފުރައްސާރަކުރި މީހުންނަށްވުރެ، އެ ފުރައްސާރަކުރެވުނު މީހުން މާހެޔޮކަން ބޮޑުކަމުގައި ވެދާނެތެވެ. އަދި އަންހެނުންގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ފުރައްސާރަ ނުކުރާހުށިކަމެވެ! އެހެނީ އެ ފުރައްސާރަކުރި މީހުންނަށްވުރެ، އެފުރައްސާރަކުރެވުނު މީހުން މާހެޔޮކަންބޮޑުކަމުގައި ވެދާނެތެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުތަކަށް ޢައިބު ނުކިޔާށެވެ! (އެބަހީ: އެކަކު އަނެކަކަށް ޢައިބު ނުކިޔާށެވެ!) އަދި އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ނުރުހޭކަހަލަ ލަޤަބުތަކުން ނުގޮވާށެވެ! އީމާން ވުމަށްފަހު ފާސިޤު ވުމުގެ ނަން ލިބުމަކީ، ހާދަހާ ނުބައިވެގެންވާ ކަމެކެވެ. އަދި (އެކަންތަކުން) ތައުބާ ނުވި މީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، އެއުރެންނީ، ހަމަ އަނިޔާވެރިންނެވެ.(ސޫރަތުލް ޙުޖުރާތު 49:11)
ފުރައްސާރަކުރުމުގެ ސަބަބުން، ޚާއްޞަކޮށް ކުޑަކުދިންގެ ހިތުގައި މިކަމާއިގުޅިގެން ފުން ނަފްސާނީ އަނިޔާތަކެއް ލިބި، އަމިއްލަ ނަފްސުގެ އަގުނުހުންނަކަމުގެ އިޙްސާސްތަކާއި ހިތާމައިގެ އިޙްސާސްތައް އުފެދިދާނެއެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި އުނގަންނައިދެނީ އެއްވެސް ޙައްޤަކާ ނުލައި އެހެން މީހެއްގެ ހިތަށް އަނިޔާކުރުމަކީ އެންމެ ބޮޑެތި ފާފަތަކުގެ ތެރެއިން ފާފައެއްކަމެވެ.
ދޮގު ފެތުރުމާއި ދޮގު ތުހުމަތުކުރުމުގެ ނުބައިކަން
އިންސާނީ ޤަދަރަށް ގެއްލުން ލިބޭ އަނެއް ބޮޑު ފާފައަކީ ދޮގު މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ތުހުމަތުތައް ފެތުރުމެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި ދޮގުހެދުމާއި އެހެން މީހުންގެ ޤަދަރަށް ގެއްލުންދިނުން ވަރަށް ހަރުކަށި ބަހުން މަނާކުރެވިފައިވެއެވެ.
ކުޑަކުދިންނަކީ ގިނަފަހަރަށް ފުރައްސާރައާއި ދޮގު ތުހުމަތުތަކުގެ ޝިކާރައަކަށްވާ ބައެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އެކުދިންގެ އަބުރަށް ގެއްލުން ލިބި، ބޮޑެތި ނަފްސާނީ އަނިޔާތައް ލިބިދާނެއެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި އުނގަންނައިދެނީ އަހަރެމެން ދައްކާ ކޮންމެ ބަހަކުން ނަތީޖާއެއް ނުކުންނާނެކަމެވެ.
ކުޑަކުދިންގެ ޢިއްޒަތާއި ކަރާމާތް ރައްކާތެރިކުރުމުގައި މުޖުތަމަޢުގެ ޒިންމާ
އިސްލާމްދީނުގައި ކުޑަކުދިން ތަރުބިއްޔަތުކޮށް ރައްކާތެރިކުރުމުގައި މައިންބަފައިންނާއި މުޖުތަމަޢުގެ މައްޗަށް ވަރަށް ބޮޑު ޒިންމާއެއް އަޅުއްވާފައިވެއެވެ. މައިންބަފައިން އެމީހުންގެ ދަރިންނަށް އޯގާތެރިކަމާއި އިޙްތިރާމްގެ މުހިންމުކަން އުނގަންނައިދޭންވާނެއެވެ. ސްކޫލުތަކާއި މުއައްސަސާތަކުން ކުޑަކުދިންނަށް ރައްކާތެރިކަމާއި، އަގުވަޒަންކުރެވޭކަމާއި، އަދި އަނިޔާވެރިކަމުން ސަލާމަތްވެފައިވާކަން އިޙްސާސްކުރެވޭ މާޙައުލެއް ޤާއިމުކުރަންވާނެއެވެ. މުސްލިމް މުޖުތަމަޢުން ކުޑަކުދިންނަށް ކުރެވޭ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އަނިޔާއެއް ނުވަތަ ގެއްލުމެއް ހުއްޓުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށް، އަނިޔާވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ތެދުވާންވާނެއެވެ.
ކުޑަކުދިންނަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އުންމަތުގެ މުސްތަޤްބަލެވެ. އަދި އެކުދިންގެ ޢިއްޒަތާއި ކަރާމާތް ކޮންމެ އަގަކުން ނަމަވެސް ރައްކާތެރިކުރުމަކީ އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުގެ ޒިންމާއެކެވެ. އިސްލާމްދީނުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އުނގަންނައިދެނީ ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ ދާއިރާއެއްގައިވެސް އޯގާތެރިވެ، އިންސާފުވެރިވެ އަދި ރަޙުމްކުރުމަށެވެ. އަނިޔާވެރިވުމާއި، މަލާމާތްކުރުމާއި، ދޮގު ފަތުރުމަކީ ނަފްސު ހަލާކުކޮށް އެހެން މީހުންނަށް ގެއްލުންދޭ ކަންތައްތަކެކެވެ.
އޭގެ ބަދަލުގައި އަޅުގަނޑުމެން ޢަމަލުކުރަންވާނީ ކުޑަކުދިންނަށް ލޯތްބާއި އަޅާލުން ދިނުމާއި، ރަޙުމްކުރުމާއި އަދި އޯގާތެރިވެވަޑައިގަތުމުގެ ސިފަފުޅުތަކުން ފުރިހަމަކަން ލިބިވަޑައިގެންވާ މާތް ނަބިއްޔާގެ ރިވެތި އުސޫލާއި އެއްގޮތަށެވެ.
ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކޮންމެ އިންސާނެއްގެވެސް، ޚާއްޞަކޮށް ކުޑަކުދިންގެ ޢިއްޒަތާއި ކަރާމާތް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ތައުފީޤު ދެއްވާށިއެވެ. އަދި އޯގާތެރިކަމާއި، އިންސާފުވެރިކަމާއި އަދި ތެދުވެރިކަމުގެ އަގުތައް އެކުލެވިގެންވާ ޖީލެއް ތަރުބިއްޔަތުކުރުމުގެ ޙިކުމަތް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެއްވާށިއެވެ. އާމީން.