ދީން
ތިބާގެ ދުޢާ އަކީ އިޖާބަކުރެވޭ ދުޢާއަކަަށް ވާން އެދޭނަމަ

މިސްކިތެއްގައި ތުއްތުކުއްޖަކު ދުޢާއަށް އަތްނަގައިގެން
ތިބާގެ ވެރިއިލާހުގެ ހަޟްރަތަށް ތިބާ ކުރާ ދުޢާއަކީ އިޖާބަކުރެވޭ ދުޢާ އަކަށްވާން އެދޭނަމަ ވިސްނަންޖެހޭ އަދި ސަމާލުކަންދޭންޖެހޭ ގިނަ ކަންްތައްތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ.
އެގޮތުން އެންމެ ފުރަތަމަ ދަންނަންވީ ކަމަކީ ދުޢާ އިޖާބަކުރައްވާ ޙާލަތްތަކެއް ވާކަމެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ ދުޢާ އިޖަބަކުރެވޭ ވަގުތު ތަކެއް ވާކަމެވެ. ތިންވަނަ ކަމަކަށް ދުޢާ އިޖާބަކުރެެވޭ ޝަރާއިޠު ތަކެއް ވާކަމެވެ.
ދުޢާ އިޖާބަކުރެވޭ ޙާލަތްތައް
ދުޢާ އިޖާބަކުރެވޭ ޙާލަތްތަކަށް ބަލާއިރު މީހަކާއި މެދު އަނިޔާވެރިވެވޭހިނދު އޭނާގެ ދުޢާ، މުޞީބާތަކަށްފަހު ބޮޑު ދަތިކަމެއް ތަޙައްމަލު ކުރަމުންދާ ޙާލަތު، ދަތުރުވެރިޔާ އޭނާގެ ދަތުރުމަތީގައި ވާޙާލަތު މީގެއިތުރުން ރޯދަވެރިޔާ ރޯދައިގެ ޙާލަތުގައި ހުރެގެން ކުރާ ދުޢާ އިޖާބަކުރެވޭ ދުޢާތަކުގެ ތެރޭގައި ވާކަމަށް ޢުލަމާއުން ވިދާޅުވެއެވެ.
ހަމަމިއާއިއެކު ވިހެއުމުގެ ވޭނުގައި ވާއަންހެނާ އެޙާލަތުގައި ކުރާ ދުޢާ، ޤުރުއާން ކިޔަވަމުންދާ މީހާ ކިޔަަވަމުންދާ ޙާލަތުގައި ކުރާ ދުޢާ، ޙައްޖު ނުވަތަ ޢުމްރާގެ އަޅުކަން އަދާކުރަމުންދާ މީހާ ކުރާ ދުޢާ، މީހެއްގެ ޣައިރު ހާޒިރުގައި ދުޢާކުރެވޭ ޙާލަތު، ﷲ މަތިން ހަނދުމަކުރުމުގައި ދެމިހުންނަ ޙާލަތުގެ އިތުރުން އިންސާފުވެރި ވެރިޔާގެ ދުޢާ އަކީ އިޖާބަކުރެވޭނެ ދުޢާ އެއްކަމަށް ޢުލަމާއުން ބަޔާންކުރައްވައިފައިވެއެވެ.
ދުޢާ އިޖާބަކުރެވޭ ވަގުތުތައް
ފަތިސްވަގުތު، ބަންގިގޮވާ ނިމޭ ވަގުތު، ނަމާދުކުރާ މީހާ ނަމާދުކުރަމުންދާ ވަގުތު އެބަހީ ނަމާދުގެ ސަޖިދައިގައި ވާ ވަގުތަކީ އަޅާއާއި އަޅާގެ ވެރި ރައްބާއި އެންމެ ގާތުގައި ވާ ވަގުތުކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. އަދި ފަރުޟު ނަމާދަށްފަހު އެކުރާ ދުޢާއަކީ އިޖާބަކުރެވޭ ދުޢާ ތަކެއްކަމުގައި ވާނެކަމަށް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން ހުކުރު ދުވަހު ދުޢާ އިޖާބަކުރެވޭ ވަގުތެއް ވާކަމަށާއި އެވަގުތަކީ ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އިމާމު ދެ ޚުޠުބާގެ ދޭތެރޭގައި އިށީނދެވަޑައިގަންނަވާ ވަގުތެވެ. އަދި އަނެއްބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އެއީ މަޣްރިބުގެ ކުރިން އެންމެ ފަހު މުއްދަތެވެ. މިކަމުގައި ސީދާ އެއީ ކޮން ވަގުތެއްކަން ސާފުވާން ނެތުމުން ހުކުރު ދުވަހުގެ ހުރިހާ ވަގުތެއްގައިވެސް ދުޢާކުރުމަށް ޢިލްމުވެރިން އިލްތިމާސްކުރައްވައެވެ.
ހަމަމިއާއިއެކު ރޭގަނޑު ނިދިން ހޭލެވޭނަމަ އެވަގުތު ވުޟޫ ކޮށްލައިގެން ދުޢާކުރާނަމަ އެވަގުތުގެ ދުޢާ އިޖާބަކުރެވޭ ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. މީގެއިތުރުން ޒަމްޒަމް ފެންބޯން ފެށުމުގެ ކުރިންނާއި، ބަލިމީހުންނަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ވަގުތު ކުރެވޭ ދުޢާ އިޖާބަކުރައްވާ ކަމަށާއި ރަމަޟާން މަހުގެ ތެރޭގައި ކުރެވޭ ދުޢާއާއި ޚާއްސަކޮށް ލައިލަތުލް ޤަދްރީގައި ކުރެވޭ ދުޢާ އިޖާބަކުރެވޭނެ ކަމަށް ބުނެވެއެވެ.
އަދިހަމަ އެހެންމެ ވާރޭ ވެހޭ ވަގުތު ކުރާ ދުޢާއާއި މައްކާ އަދި މަދީނާގައި ވާ ވަގުތުތަކުގައި ކުރެވޭ ދުޢާއަކީ އިޖާބަވާނެ ދުޢާއެއް ކަމަށް ދީނީ ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެއެވެ.
ދުޢާ އިޖާބަކުރެވޭ ޝަރާއިޠު
ތިމާގެ އާމްދަނީ އަކީ ހަލާލު އެއްޗަކަށް ވުން، ތިމާ ކާ ކާބޯތަކެއްޗަކީ ޙަލާލު ތަކެތި ކަމުގައި ވުން، ކުށް ފާފަތަކުން ތައުބާވުން، ތިމާގެ ޙަޔާތުން ހުރިހާ ޙަރާމްކަމެއް ނައްތާލުން، ދީނުގެ ރުކުންތަކަށް ރައްކާތެރިވުން ދުޢާ އިޖާބަކުރެވޭ ޝަރުޠު ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ،
މީގެއިތުރުން ސާފު އިޚްލާސްތެރި ހިތަކާއި އެކު ދުޢާކުރުން މުހިންމުކަމަށާއި، ތިމާގެ ދުޢާ ﷲތަޢާލާ އިޖާބަކޮށްދެއްވާނެ ކަމުގެ ޔަޤީންކަން ހިތުގައި ބާއްވަން ޖެހޭ ކަމަށް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އިރުޝާދުދެއްވައިފައިވެއެވެ.
ދުޢާ އިޖާބަވުމަށް އެދޭނަމަ ދުޢާ އަށް އަތްއުފުލުމުގެ ކުރިން ހެޔޮ ޢަމަލެއް ކުރާށެވެ. އަދި ދުޢާ ކުރުމުގައި އެޢަމަލުގެ ވާހަކަ ގެންނާށެވެ. ޞަޙީޙް ބުޚާރީގައި ރިވާވެގެން އައިސްފައިވެއެވެ. ބޮޑު ހިލަގަނޑެއް ހޮހޮޅައެއްގެ ދޮރުމައްޗަށް ހުރަސްވެ ތިން މީހަކު އެހޮހަޅައިގައި ތާށިވިއެވެ. އެތަނުން ސަލާމަތް ކޮށްދިނުމަށް އެދި އެތިންމީހުން ދުޢާ ކުރީ އެބައިމީހުން ކޮށްފައިވާ ހެޔޮކަންތަކުގެ ވާހަކައިން ދުޢާކުރިއެވެ. އަދި ﷲތަޢާލާގެ މިންވަރުފުޅުން އެތިންމީހުން އެތަނުން ސަލާމަތްވެގެންދިޔައެވެ.
ދުޢާ ކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަށް ޞަލާވާތްކިޔެވުން ވެއެވެ. އަދި ނިންމުމުގެ ކުރިންވެސް ޞަލަވާތްކިޔުން ވެއެވެ.
މިހުރިހާކަންކަން ފުރިހަމަ ކުރިޔަސް ހަނދާންބަހައްޓަންވީ ކަންކަމަކީ އަހަރެމެންގެ އުނިކަންތަކުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އަހަރެމެންނަށް އެކަން ހައްޤު ނޫން ކަމުގެ އިހުސާސް އަހަރެމެންގެ ހިތުގައިވާނަމަ ނުވަތަ އެއިލާހު ތިމާގެ ދުޢާ އިޖާބަ ނުކުރައްވާނެ ކަމުގެ ބިރު އަހަރެމެންގެ ހިތުގައި އޮވެގެން ނުވާނެއެވެ.
ދަންނަންވީ ކަމަކީ އެކަލާނގެ ދީލަތިކަމާއި ރަޙްމަތުގައި ހައްދެއްނެެތްކަމެވެ. އެހެންކަމުން ތިމާގެ އެދުން ﷲ ތަޢާލާ ފުއްދަވައިނުދެއްވައިފާނެ ކަމުގެ ބިރު ހިތުން ކަނޑުވާލަންޖެހެއެވެ. އަހަރެމެންގެ ބޭނުންތަކަށްޓަަކައި ﷲސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް އެދި ދެންނެެވުމަކީ އަޅުކަމެއް ކަމަށާއި، އަޅުތަކުން އެއިލާހަށް އެދި ގޮވާލާ ގޮވާލުމަށް ﷲ ލޯބިވެވޮޑިގަންނަވާ ކަމެވެ.