އެލްނީނިއޯ: މޫސުމަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަތުވެދާނެ ގުދުރަތީ ހާލަތެއް

ދިވެހިރާއްޖެއަކީ އިންޑިއާ ކަނޑުގެ މެދުގައި އޮތް ކުޑަ ޖަޒީރާ ގައުމަކަށް ވީނަމަވެސް، ރާއްޖޭގެ މޫސުމަށް އެތައް ހާސް ކިލޯމީޓަރެއް ދުރުގައި ހިނގާ ކަންކަމުގެ އަސަރު ފޯރައެވެ. މިގޮތުން ދުނިޔޭގެ މޫސުމަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނުވާ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ހާދިސާއަކީ "އެލްނީނިއޯ" އެވެ. ޕެސިފިކް ކަނޑުގައި އެލްނީނިއޯގެ ހާލަތު އުފެދެމުންދާކަން މޫސުމާ ބެހޭ ގައުމީ އިދާރާއިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާއިރު، މީގެ ސަބަބުން ކުރިއަށް އޮތް މަސްތަކުގައި ރާއްޖޭގެ ވާރޭވެހުމަށާއި މޫސުމަށް އަތުވެދާނެ ބަދަލުތަކަށް މާހިރުން ދަނީ ފާރަވެރިވަމުންނެވެ.

 އެލްނީނިއޯއަކީ ކޮބާ؟                       

އެލްނީނިއޯއަކީ "އެލްނީނިއޯ ސަދަން އޮސިލޭޝަން" ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ ގުދުރަތީ މޫސުމީ ސައިކަލުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ހޫނު މަރުހަލާއެވެ. މި ތަބީއީ ހާދިސާ މެދުވެރިވަނީ އިރުމަތީ އަދި މެދުތެރޭ ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން، އާދައިގެ މިންގަނޑަށްވުރެ ބޮޑަށް މަތިވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އާންމު ހާލަތްތަކުގައި ވައިގެ އޮއިވަރު ހުންނަ ގޮތުން ކަނޑުގެ ހޫނު ފެންގަނޑު ހުޅަނގަށް (އިންޑޮނޭޝިއާ އަދި އޮސްޓްރޭލިއާއާ ދިމާލަށް) ކޮއްޕާލި ނަމަވެސް، އެލްނީނިއޯގެ ދުވަސްވަރު މި ވައި ބަލިކަށިވެ، ހޫނު ފެންގަނޑު މުޅި ޕެސިފިކް ކަނޑަށް ފެތުރިގެންދެއެވެ.
މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ދުނިޔޭގެ ވައިގެ ބުރުޖަށް ބަދަލު އައިސް، ވާރޭވެހުމުގެ ނިޒާމަށާއި، ފިނިހޫނުމިނަށާއި، ތޫފާންތަކަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި ކޮންމެ ދެ އަހަރާއި ހަތް އަހަރަކުން އެއްފަހަރު މެދުވެރިވާ މި ހާދިސާ، ގާތްގަނޑަކަށް 9 މަހާއި 12 މަހާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ދެމިގެންދެއެވެ.

ދުނިޔޭގެ މޫސުމަށް ކުރާ އަސަރުތައް:

އެލްނީނިއޯއަކީ ދުނިޔޭގެ މޫސުމީ ނިޒާމަށް އެންމެ ބޮޑު ނުފޫޒެއް ފޯރުވާ އެއް ގުދުރަތީ ހާދިސާއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގެ މޫސުމަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އާދެއެވެ. އެގޮތުން ބައެއް ގައުމުތަކަށް އާދަޔާ ހިލާފަށް ބޯކޮށް ވާރޭވެހި ފެންބޮޑުވުމުގެ ހާދިސާތައް ކުރިމަތިވާއިރު، އަނެއްބައި ސަރަހައްދުތަކަށް ނުރައްކާތެރި ހަނަފަސްކަމާ ކުރިމަތިލާން ޖެހެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ދުނިޔޭގެ އެވްރެޖް ފިނިހޫނުމިން މަތިވެ، ގަދަ ހޫނުގެ ރާޅުތައް އައުމާއި، ޖަންގަލިތަކުގައި އަލިފާން ރޯވުން ފަދަ ތިމާވެށީގެ ކާރިސާތައް އިތުރުވެއެވެ. މި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ދަނޑުވެރިކަމުގެ އުފެއްދުންތަކަށާއި، ކަނޑުގެ ދިރުންތަކަށް ބަދަލު އައުމުގެ ސަބަބުން މަސްވެރިކަމަށްވެސް ނޭދެވޭ ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކުރެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުރާނެ އަސަރުތައް:

ދިވެހިރާއްޖެ އިންޑިއާ ކަނޑުގައި އޮތް ނަމަވެސް، އެލްނީނިއޯގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ މޫސުމަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. ތާރީޚީ ރެކޯޑުތަކަށް ރިއާޔަތްކުރާއިރު، މިފަދަ ދުވަސްވަރު ރާއްޖޭގެ ވާރޭވެހުމުގެ ނިޒާމަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައެވެ. އެގޮތުން ބައެއް މަސްތަކުގައި އާދަޔާ ހިލާފަށް ބޯކޮށް ވާރޭވެހޭއިރު، އަނެއްބައި މަސްތަކުގައި ވާރޭވެހޭ މިންވަރު އާދަޔާ ހިލާފަށް މަދުވެގެންދެއެވެ.

އެލްނީނިއޯ މެދުވެރިވާ އަހަރުތަކުގައި ރާއްޖެއިން ފެނިދާނެ މައިގަނޑު ބަދަލުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:

• މޫސުމީ ވާރޭ ލަސްވުން ނުވަތަ ވާރޭވެހޭ މިންވަރު ބަލިކަށިވުން.
  
• ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަށް ބޮޑަށް ހަނަފަސްކަން ކުރިމަތިވުން.
  
• ވައިގެ ބާރުމިނަށާއި ވިލާ އުފެދޭ ގޮތަށް ބަދަލުތަކެއް އައުން.
  
• ކުރު މުއްދަތަކަށް ނަމަވެސް، އާދަޔާ ހިލާފަށް ބޯކޮށް ވާރޭވެހުން.

ފާރަވެރިވުމާއި ތައްޔާރުވުން:

ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދުގެ މައިގަނޑު ތަނބުތައް ކަމުގައިވާ ފަތުރުވެރިކަމާއި، މަސްވެރިކަމާއި، ދަނޑުވެރިކަން ބިނާވެފައިވަނީ މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އެހެންކަމުން، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ދުރާލައި ދެނެގަނެ، އެކަންކަމަށް ފާރަވެރިވެ ތައްޔާރުވުމަކީ ނުހަނު ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އެލްނީނިއޯއަކީ ސީދާ މޫސުމީ ބަދަލުގެ ނަތީޖާއެއް ނޫން ނަމަވެސް، ދުނިޔެ ހޫނުވަމުންދިއުމުގެ ސަބަބުން އެލްނީނިއޯއާ ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް (މިސާލަކަށް: ފަރުތަކުގެ ގާ ހުދުވުމާއި، އާދަޔާ ހިލާފަށް ހޫނުގަދަވުން) އިތުރަށް ވަރުގަދަވެގެންދެއެވެ.

މޫސުމާ ބެހޭ ގައުމީ އިދާރާއިން ދަނީ ޒަމާނީ ސެޓެލައިޓްތަކާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ މޫސުމީ މޮޑެލްތައް ބޭނުންކޮށްގެން މި ހާލަތު ވަރަށް ގާތުން ގަވާއިދުން ބަލަމުންނެވެ. އެހެންކަމުން، އާންމު ރައްޔިތުންނާއި ކަމާބެހޭ ހުރިހާ މުއައްސަސާތަކަކުން މޫސުމީ އިންޒާރުތަކަށް ސަމާލުވުމަށާއި، ފެނާއި އެހެނިހެން ގުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް އިސްރާފުނުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަށް ހާއްސަ އަހަންމިއްޔަތުކަމެއް ދޭންޖެހެއެވެ.